الگوی درآمدزایی مبتنی بر مالکیت فکری برای باشگاه های ورزشی ایران با مطالعه تطبیقی با مدل های موفق جهانی

صنعت ورزش ایران علی رغم ظرفیت های عظیم اقتصادی، همچنان به درآمدهای سنتی (بلیت، اسپانسری های دولتی) متکی است و از دارایی های نامشهود خود مانند علائم تجاری، حقوق تصویر و طرح های صنعتی بهره برداری نمی کند. هدف این پژوهش، طراحی الگوی درآمدزایی مبتنی بر مالکیت فکری (IP) برای باشگاه های ورزشی ایران با تاکید بر رشته فوتبال است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، ابتدا مفاهیم کلیدی IP را از منابع معتبر بین المللی و مطالعات داخلی، طراحی مدل حمایت از حقوق مالکیت فکری در ورزش ایران. طراحی مدل حمایت از حقوق مالکیت فکری در ورزش ایران و مرکز پژوهش های مجلس، استخراج کرده، سپس وضعیت موجود ایران را تحلیل و در نهایت با مطالعه تطبیقی مدل های موفق جهانی، الگویی پنج گامه ارائه داده است. گزارش مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد که «همواره ضعف در اجرای قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی به عنوان دلیل اصلی محرومیت باشگاه ها از فروش اقلام تجاری» است. طراحی مدل حمایت از حقوق مالکیت فکری در ورزش ایران نیز ۹ طبقه اصلی را برای حمایت از IP در ورزش ایران شناسایی کرده اند. علی رغم ثبت بیش از ۱۰,۰۰۰ علامت تجاری در حوزه ورزش ایران، تعداد اختراعات و طرح های صنعتی بسیار ناچیز است. الگوی پیشنهادی مشتمل بر پنج گام است: ۱- ممیزی جامع دارایی های IP۲؛ - ثبت علامت تجاری در طبقات مرتبط؛ ۳- انعقاد قراردادهای حقوق تصویر با بازیکنان؛ ۴- عقد قراردادهای مجوزدهی با تولیدکنندگان؛ ۵- نظارت بر اجرا و مبارزه با کالاهای تقلبی و بازاریابی کمین. اجرای این الگو می تواند ضمن ایجاد درآمد پایدار برای باشگاه های ایرانی، به «توسعه صنعتی ورزش» به عنوان پیامد اصلی حمایت از IP منجر شود. توصیه می شود وزارت ورزش، فدراسیون فوتبال و مرکز مالکیت معنوی- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با اصلاح قراردادهای نمونه باشگاهی، آموزش مدیران و ایجاد ساز و کارهای نظارتی مناسب، زمینه تحقق این الگو را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

مالکیت فکری ، باشگاه های ورزشی ایران ، تجاری سازی ، علامت تجاری ، حقوق تصویر ، بازاریابی کمین