بازاندیشی در نهاد رهن در پرتو قراردادهای هوشمند؛ تحلیل فرصت ها و چالش ها در حقوق ایران

قراردادهای هوشمند، به عنوان یکی از برجسته ترین کاربردهای فناوری بلاک چین، امروزه فراتر از انتقال دارایی های دیجیتال و معاملات رمزارزی عمل کرده و ظرفیت آن را یافته اند که بستری برای انعقاد و اجرای قراردادهای حقوقی، از جمله عقد رهن، فراهم آورند. به کارگیری این فناوری در نظام وثیقه گذاری، از طریق خودکارسازی اجرای تعهدات، تسریع در استیفای حقوق مرتهن، جلوگیری از تصرفات غیرمجاز در وثیقه، و امکان توثیق دارایی های دیجیتال رمزنگاری شده، می تواند به افزایش چشمگیر کارایی این نظام بینجامد. با این حال، اعمال قراردادهای هوشمند در عقد رهن در نظام حقوقی ایران با چالش های متعددی روبه ر است؛ از جمله ابهامات مربوط به توثیق دارایی های دیجیتال، تفسیر مفاهیم سنتی نظیر «عین معین» و «قبض»، آسیب پذیری های فنی، خطاهای برنامه نویسی، وابستگی به اوراکل ها، و عدم انعطاف پذیری در مرحله اجرا. با وجود این موانع، تحولات تقنینی داخلی و اسناد بین المللی نشان می دهد که حقوق معاصر به تدریج به سمت پذیرش اموال غیرمادی به عنوان موضوع وثیقه و ارائه تفسیری پویا از نهادهای سنتی حرکت می کند. بر این اساس، به نظر می رسد که با اتخاذ رویکردی تفسیریپویا نسبت به مقررات موجود و تدوین ضوابط اختصاصی برای قراردادهای هوشمند، می توان از ظرفیت های این فناوری در جهت توسعه نهاد رهن و ارتقای نظام تضمین تعهدات در حقوق ایران بهره مند شد.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، عقد رهن ، بلاک چین ، دارایی های رمزنگاری ، وثیقه