بررسی نظام مند مدل های ارزش گذاری داده در زنجیره خدمات اطلاعاتی و ارتباط آن با بهای تمام شده: یک مرور ساختاریافته با رویکرد PRISMA

در اقتصاد دیجیتال، داده ها به عنوان دارایی های استراتژیک در خلق ارزش اقتصادی نقش حیاتی دارند. این پژوهش با هدف تحلیل نظام مند ادبیات موجود برای شناسایی و طبقه بندی چارچوب ها و مدل های ارزش گذاری داده در خدمات اطلاعاتی و تبیین رابطه آنها با بهای تمام شده در صنایع مختلف، با به کارگیری دستورالعمل PRISMA انجام شد. مطالعه حاضر از نوع نظری-تحلیلی و با روش کتابخانه ای-اسنادی به رشته تحریر درآمده است. از ۱۳۸ مطالعه شناسایی شده در پایگاه های علمی معتبر (۲۰۰۸-۲۰۲۵)، پس از اعمال فرآیند غربالگری، ۲۴ مقاله واجد شرایط برای استخراج و تحلیل یافته ها انتخاب شدند. یافته ها در پاسخ به سه سوال کلیدی، سه بعد اساسی ارزش گذاری داده را نشان می دهند: (۱) مالی (هزینه تولید و مبادله)، (۲) محتوایی (کیفیت و آنتروپی داده) و (۳) کاربردی (سودمندی عملیاتی). در میان مدل های بررسی شده، مدل های ترکیبی و مبتنی بر هوش مصنوعی به دلیل انعطاف پذیری و قابلیت یادگیری، عملکرد برتری در تحلیل چندبعدی ارزش داده ها داشتند. بیش از ۷۵٪ مطالعات رابطه مثبت بین ارزش داده و هزینه خدمات اطلاعاتی را تایید کردند. اگرچه روش های اندازه گیری (به ویژه در محاسبه آنتروپی) متنوع هستند، کیفیت داده تاثیر معناداری بر ارزش آن دارد. چارچوب پیشنهادی متشکل از این سه بعد، می تواند مبنایی برای توسعه مدل های ارزش گذاری در خدمات اطلاعاتی قرار گیرد. ناهمگونی موجود در روش ها، نیاز به توسعه مدل های غیرخطی و مطالعات تجربی آینده را برجسته می سازد. الگوهای شناسایی شده، پایه ای برای طراحی مدل های ارزش گذاری در صنایع خاص و کلان اقتصادی هستند.

کلیدواژه ها:

ارزش گذاری داده ، خدمات اطلاعاتی ، بها ، مدل قیمت گذاری داده ، مرور نظام مند