شرایط مکره به در اکراه کیفری؛ مطالعه تطبیقی فقه مذاهب اسلامی

قانون گذار ایران در ماده ۱۵۱ قانون مجازات اسلامی، در مورد عناصر اکراه و شرایط آن به ذکر عبارت «اکراه غیرقابل تحمل» بسنده نموده است. برای تحقق اکراه، مکره به یا همان تهدید انجام شده از سوی مکره می بایست دارای شرایطی باشد. در آثار فقهی حقوقی، به صورت پراکنده به مواردی نظیر اهمیت داشتن برای مکره، لزوم بیان، عدم مشروعیت، واقعی بودن، فعلیت داشتن یا قریب الوقوع بودن، شدید بودن و اشدیت از مکره علیه به عنوان شرایط مکره به اشاره شده است. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی اختلاف نظر فقهای امامیه و عامه در زمینه شرایط مکره به و اتخاذ دیدگاه مختار در مورد هر شرط، سرانجام مشخص گردید که مکره به می بایست غیرقانونی باشد، اعم از اینکه واجد عنوان مجرمانه باشد یا نباشد. هم چنین با تهدید نسبت به آینده، در صورت حصول ترس در هنگام انجام مطلوب مکره، و نیز اقدام مکره به جهت فعلیت یافتن تهدید یا ادامه آن، علی رغم مساوی یا کمتر بودن ضرر حاصل از مکره به از مکره علیه، اکراه محقق می شود. هم چنین حاصل آمد که اکراه نسبت به خویشتن نیز، با شرایطی موجب صدق عنوان اکراه می گردد.

کلیدواژه ها:

اکراه ، تهدید ، مسئولیت کیفری ، فقه مقارن