بازپژوهی فقهی دیه شلل عضو؛ نقدی بر ماده ۵۶۴ قانون مجازات اسلامی

یکی از مباحث محوری در فقه دیات، تعیین میزان دیه شلل کردن اعضای بدن است که در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ تحت عنوان «فلج» از آن یاد شده است. «شلل» به معنای زوال کارایی و منفعت اصلی یک عضو به سبب آسیب وارده است، و تعیین دقیق دیه آن نیازمند کاوش در ادله فقهی است. ماده ۵۶۴ از کتاب چهارم قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد که دیه فلج کردن هر عضو، دو سوم دیه کامل همان عضو است. هر چند این نظر، رای مشهور در میان فقهای امامیه محسوب می شود؛ اما در مقابل، برخی معتقدند که این قاعده در مورد همه اعضا جاری نیست، و برخی دیگر، به ویژه فقیهان اهل سنت، بر این باورند که دیه شلل عضو باید معادل دیه کامل همان عضو باشد. تحلیل فقهی ادله نشان می دهد که هیچ یک از این دو دیدگاه مذکور به طور مطلق صائب نیست؛ بلکه تعیین دیه شلل اعضا مستلزم تفصیل است: دیه کامل در مواردی مانند شلل چشم، گوش، بینی، زبان (در مواردی چون فقدان تکلم و مشابه آن)، عقل و فرج مقرر می گردد. برای دیه انگشتان دست و پا، دو سوم دیه کامل عضو تعیین می شود و در سایر اعضا که حکم خاصی برای آن ها ذکر نشده، باید قائل به ارش شد.

کلیدواژه ها:

دیه ، دیه کامل ، ارش ، منافع عضو ، شلل عضو