سازوکارهای رفع تحریم های یک جانبه با امکان سنجی ظرفیت های حقوقی سازمان تجارت جهانی؛ مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران

ضمانت اجرای تعهدات بین المللی، نیازمند کارآمدترین سازوکارهای اجباری بین المللی است که بتواند قدرتمند ترین کشورهای توسعه یافته را ملزم به اجرای تعهدات خود نموده و بازدارندگی اساسی برای جلوگیری از اعمال یک جانبه دولت ها نسبت به سایر متعهدین ایجاد نماید. سازمان تجارت جهانی (WTO) با کارآمدی نسبتا مناسب، از سال ۱۹۹۵ تاکنون با مکانیسم حل و فصل اجباری اختلافات درون سازمانی، نشان داده است واجد یک رویکرد چندجانبه گرایی علیه یک جانبه گرایی های متخلفانه بوده و می توان از بازدارندگی های معاهده ای و ظرفیت های این سازمان برای رفع تحریم های اقتصادی و تجاری علیه اعضا استفاده کرد؛ لذا عضویت در این سازمان برای دولت هایی همچون جمهوری اسلامی ایران که هدف تحریم های گسترده قرار گرفته، یک فرصت قابل تامل است. در این مقاله که با روش توصیفی تحلیلی و با هدف «شناسایی ظرفیت های سازمان تجارت جهانی برای رفع تحریم های یک جانبه تجاری از طریق عضویت در این سازمان» سامان یافته، پس از شناسایی ظرفیت های حقوقی این سازمان، سازوکارهای اجرایی، ضمانت اجرا و ظرفیت های شناسایی شده، این نتیجه حاصل گردیده که، وجود اصل دولت کامله الوداد و رکن حل و فصل اختلاف می تواند به عنوان یک ابزار بازدارنده و ظرفیت حقوقی برای به چالش کشیدن عضو خاطی در اقدامات یک جانبه علیه اعضا مورد استفاده قرار گیرد، و از طرفی، مفاد موافقت نامه های چندجانبه در موضوعات مختلف در چارچوب نظام معاهداتی، دولت ها را در نقض تعهدات خود با محدودیت هایی روبرو می کند که علاوه بر تسهیل روابط تجاری، می تواند موجبات رفع موانع تجاری را نیز فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

سازمان تجارت جهانی ، تحریم اقتصادی ، رفع تحریم ، اصل دولت کامله الوداد