جستاری در مصادیق و جلوه های تعاملات فاسد در نظام عدالت کیفری ایران

تعاملات فاسد کنشگران قضایی در نظام عدالت کیفری، می تواند مشروعیت این نظام را در تضمین اجرای عدالت و مبارزه با جرم، مخدوش کند. پژوهش حاضر، با هدف تحلیل مهم ترین مصادیق این تعاملات در مراحل مختلف دادرسی کیفری، با روش تحلیل محتوای اسناد و مدارک از جمله پرونده های مربوط به فساد قضایی رسانه ای شده، و هم چنین بهره جویی از ۳۰ مصاحبه عمیق با وکلا و کنشگران قضایی سامان یافته است. یافته ها نشان می دهد که در مرحله تحقیقات مقدماتی، تعاملات فاسد بیشتر با هدف اجتناب از تشکیل پرونده، حذف ادله جرم، صدور قرارهای تامین نامتناسب یا ختم پرونده انجام می شود. در مرحله دادگاه، این تعاملات در جهت بهبود شرایط شخص نسبت به مرحله تحقیقات مقدماتی، رد تصمیمات متخذه در دادسرا و ادله اثبات شده، و نهایتا صدور حکم بر برائت یا محکومیت شخص به مجازات مساعد، صورت می گیرد. کشف و تحلیل این مصادیق، بسترهای قانونی شکل گیری چنین تعاملاتی را آشکار کرده و بر ضرورت پیش بینی سازوکارهای پاسخگویی مناسب در چارچوب اصل اعطای اختیارات قانونی، تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

دادرسی کیفری ، عدالت کیفری ، عدالت قضایی ، فساد قضایی ، نظریه کنش ارتباطی هابرماس