جنسیت و عدالت کیفری: ارزیابی عملکرد محاکم کیفری بین المللی در شناسایی ابعاد جنسیتی ازدواج اجباری

ازدواج اجباری به عنوان یکی از اقسام خشونت جنسیتی، در سال های اخیر توجه محاکم کیفری بین المللی را به خود جلب کرده است. این پژوهش با تمرکز بر ابعاد جنسیتی این پدیده، به واکاوی میزان موفقیت نظام عدالت کیفری بین المللی در شناسایی و رسیدگی به آن می پردازد. با وجود تصریح اسناد بین المللی بر ممنوعیت ازدواج اجباری، رویه محاکم بین المللی نشان دهنده وجود چالش های جنسیتی در مسیر تعریف، اثبات و رسیدگی به این جرم است. پرسش محوری جستار حاضر این است که آیا سازوکارهای موجود قادر به بازتاب ابعاد جنسیتی این جرم در فرآیندهای قضایی هستند؟ به رغم پیشرفت های حقوقی، سوگیری های جنسیتی ساختاری در نظام دادرسی بین المللی مانع از شناسایی کامل ابعاد جنسیتی ازدواج اجباری، و شکل گیری رویکردی یکپارچه در مواجهه با این پدیده شده است. با این حال، تحلیل پرونده دومینیک اونگون در دیوان بین المللی کیفری و تعقیب این جرم تحت عنوان «سایر اعمال غیرانسانی» نشان دهنده حرکت به سمت شناسایی جنسیت محور این جرم است. اما این امر به دلیل ماهیت چندبعدی و جنسیتی ازدواج اجباری کافی نیست؛ لذا بازنگری در معیارهای دادرسی با تاکید بر توسعه تعریف جنسیت محور از ازدواج اجباری، اصلاح سازوکارهای اثباتی با در نظرگرفتن خشونت سیستماتیک علیه زنان، و آموزش جنسیت محور قضات بین المللی ضروری است.

کلیدواژه ها:

عدالت کیفری ، عدالت جنسیتی ، ازدواج اجباری ، جرم جنسیت محور