آسیب شناسی تشدید اعمال محدودیت بر مالکیت خصوصی در ایران از منظر فقهی و حقوقی

مالکیت خصوصی به عنوان یکی از حقوق بنیادین اشخاص، نقش محوری در نظام حقوقی ایفا می نماید. در جمهوری اسلامی ایران، ادامه روند تشدید محدودیت ها و تحدید حق مالکیت خصوصی در حوزه اراضی، به ویژه در موضوع تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها، با چالش های پیچیده فقهی و حقوقی مواجه شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی و نگرشی انتقادی، به آسیب شناسی نظام مند محدودیت های مذکور می پردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد که اتکای نامتناسب به قواعد ثانویه، احکام حکومتی و مداخلات دولت مبتنی بر دیدگاه های کنترل گرا، بدون لحاظ شرایط ویژه جغرافیایی و اجتماعی، موجبات تورم قوانین، تعدد مقررات متناقض و اختلال در نظام مالکیت خصوصی را فراهم ساخته است. این وضعیت ضمن تضعیف حق مالکیت، موجبات تضییع منافع اقتصادی و اجتماعی صاحبان اراضی، به ویژه در مناطق روستایی و کمتر توسعه یافته را فراهم آورده است. پژوهش حاضر با استناد به مبانی فقهی و اصول حقوقی، بر ضرورت بازخوانی پیش انگاره های فقه سیاسی و بازتعریف تعادل میان منافع عمومی و حقوق مالکیت خصوصی تاکید دارد و راهکارهایی برای ارتقای ثبات و کارآمدی نظام حقوقی مالکیت زمین ارائه می نماید.

کلیدواژه ها:

مالکیت خصوصی ، تحدید مالکیت ، احکام حکومتی ، تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها ، آسیب شناسی حقوقی و فقهی