بررسی تاثیر تنش کمبود رطوبت بر کارایی جذب و مصرف نور ارقام مختلف لوبیاقرمز (Phaseolus vulgaris L.) در یک اقلیم مدیترانه ای

نور یکی از مولفه های مهم رشد در گیاه بوده و تولید ماده خشک تابعی از نور جذب شده و کارایی مصرف نور است. به منظور بررسی تاثیر تنش کمبود رطوبت بر کارایی جذب و مصرف نور سه رقم لوبیا قرمز آزمایشی به صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی طی سه سال (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲) اجرا شدند. تیمارها شامل آبیاری به عنوان عامل اصلی (۱۰۰، ۸۰ و ۶۰ درصد نیاز آبی) و ارقام لوبیا قرمز (افق، یاقوت و درخشان) به عنوان عامل فرعی بود. جهت اعمال تیمارهای آبیاری حجم آب مصرفی با استفاده از روش تشتک تبخیر محاسبه شد. مقادیر آب آبیاری در هر تیمار به ترتیب ۶۸۰۰، ۵۴۴۰ و ۴۰۸۰ متر مکعب در هکتار برای سال ۱۴۰۱ و ۷۲۰۰، ۵۷۶۰ و ۴۳۲۰ متر مکعب در هکتار برای سال ۱۴۰۲ تعیین شد. نتایج نشان داد محتوای حجمی رطوبت خاک در تیمارهای آبیاری و ارقام مورد بررسی تغییرات متفاوتی داشت. تنش شدید رطوبت باعث کاهش شاخص سطح برگ، وزن خشک کل و عملکرد دانه شد. بالاترین کارایی مصرف نور در مرحله رویشی و زایشی برای رقم یاقوت در مقایسه با سایر ارقام به ترتیب به میزان ۳۶/۱، ۵۴/۰ گرم بر مگاژول بود. در سال ۱۴۰۱ در مقایسه با سال های دیگر به علت پائین­تر بودن میانگین دمای طول دوره رشد (۲۷ درجه سانتی­گراد)، صفات اندازه­گیری شده مقادیر بالاتری داشتند. صرف نظر از سال، بالاترین عملکرد دانه (۵/۱۹۲ گرم در متر مربع) متعلق به رقم افق در شرایط آبیاری مطلوب و پائین­ترین عملکرد دانه (۹/۸۰ گرم در متر مربع) متعلق به رقم درخشان در شرایط تنش شدید رطوبت بود. بطورکلی رقم افق باتوجه به فرم بوته ایستاده و زودرسی علاوه بر صرفه جویی در مصرف آب، به دلیل عملکرد بالاتر، مناسب مناطقی است که با کمبود آب مواجه هستند.

کلیدواژه ها:

تنش کم آبی ، رطوبت حجمی خاک ، شاخص سطح برگ ، عملکرد دانه