افزایش کارایی سورگوم علوفه ای در پالایش خاک های آلوده به کادمیوم با رویکرد زیستی-شیمیایی

آلودگی خاک به فلزات سنگین به ویژه کادمیوم از چالش های جدی زیست محیطی است به نحوی که حذف آن از خاک دشوار و پرهزینه می باشد. این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات ترکیبی عوامل زیستی و شیمیایی بر بهبود کارایی سورگوم علوفه ای در پالایش خاک های آلوده به کادمیوم انجام شد. آزمایش در شرایط گلخانه ای در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل با چهار تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح باکتری محرک رشد (بدون باکتری، پانتوئه آگلومرانس و سودوموناس فلورسنس)، دو سطح مایکوریزا (بدون مایکوریزا و مایکوریزا) و دو سطح EDTA (بدون EDTA و با EDTA) بود. خاک با سولفات کادمیوم با غلظت ۴۰ میلی گرم بر کیلوگرم آلوده شد و صفات مورفولوژیکی (زیست توده، ارتفاع بوته، مساحت برگ)، غلظت فلز در گیاه و خاک، فاکتورهای انتقال و تجمع زیستی و شاخص تحمل اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که بیشترین تاثیر معنی دار مربوط به تیمار باکتری سودوموناس فلورسنس و EDTA بوده است، زیست توده بخش هوایی و ریشه و همچنین شاخص تحمل به نحو معنی داری تحت تاثیر تیمارها قرار نگرفتند، اما تیمار EDTA باعث افزایش معنی دار ارتفاع بوته به میزان ۱۲ درصد نسبت به شاهد شد. مساحت برگ نیز با کاربرد باکتری ها به طور معنی دار تا ۵/۲۵ درصد نسبت به شاهد افزایش یافت. غلظت کادمیوم در اندام هوایی با تیمار ترکیبی سودوموناس فلورسنس و EDTA به طور معنی دار و به میزان ۹۱ درصد نسبت به شاهد بیشتر شد، غلظت کادمیوم در ریشه نیز در تیمار مذکور ۸۴/۷۳ درصد نسبت به شاهد بیشتر شد. غلظت کادمیوم قابل جذب خاک با تیمار ترکیبی سودوموناس فلورسنس و EDTA به طور معنی دار ۷/۴۴ درصد کاهش یافت و فاکتور انتقال با این ترکیب بیش از سه برابر شاهد بود. تجمع زیستی کادمیوم در ریشه نیز با تیمار ترکیبی سودوموناس فلورسنس و EDTA ۶۶/۲۱۶ درصد افزایش معنی دار نسبت به شاهد نشان داد. این یافته ها بیانگر پتانسیل بالای ترکیب باکتری و EDTA در افزایش جذب و انتقال فلز برای گیاه پالایی می باشد و می تواند در مدیریت پایدار خاک های آلوده به فلزات سنگین کاربرد داشته باشد.

کلیدواژه ها:

باکتری های محرک رشد ، تنش کادمیوم ، گیاه پالایی ، مدیریت پایدار خاک