تحلیل جامعه شناختی تغییرات سبک زندگی و الگوهای ازدواج و فرزندآوری در بروجرد

زمینه و هدف: خانواده در دهه های اخیر دستخوش تحولات شگرفی شده که الگوهای ازدواج و فرزندآوری را دگرگون و افزایش سن ازدواج را در پی داشته است. پژوهش های پیشین عمدتا بر عوامل اقتصادی و ساختاری متمرکز بوده و نقش تغییرات سبک زندگی با رویکردی یکپارچه کمتر بررسی شده است. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر تغییرات سبک زندگی بر الگوهای جمعیتی خانواده در شهر بروجرد است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و نظریه داده بنیاد انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با ۱۵ مشارکت کننده متاهل و در شرف ازدواج در شهر بروجرد جمع آوری و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها: پدیده محوری «بازاندیشی بنیادین در مطلوبیت خانواده پرجمعیت» تحت تاثیر شرایط علی تحول ارزشی، تغییر نقش زنان، نااطمینانی اقتصادی و مصرف گرایی شکل گرفته است. این فرایند در بستر شهرنشینی و تغییر خویشاوندی رخ داده و با شرایط مداخله گر سیاست های جمعیتی، فناوری و رسانه ها تشدید شده است. مشارکت کنندگان راهبردهای تاخیر استراتژیک، تک فرزندی برنامه ریزی شده، قراردادهای پیش ازدواج و کیفی سازی روابط را اتخاذ کرده اند که به کاهش باروری، پیرشدگی جمعیت و قراردادی شدن خانواده انجامیده است. نتیجه گیری: تحولات سبک زندگی در بروجرد، الگوی سنتی خانواده و فرزندآوری را دستخوش تغییر کرده و فرزندآوری را بیش از گذشته به تصمیمی آگاهانه و مبتنی بر سنجش هزینه ها و پیامدها تبدیل کرده است. در این شرایط، کیفیت زندگی و تربیت فرزندان بر افزایش تعداد آنان اولویت یافته است. ازاین رو، مواجهه با تحولات جمعیتی مستلزم سیاست هایی چندبعدی و هماهنگ با تغییرات فرهنگی، ارزشی و سبک زندگی خانواده هاست.