خوانشی بر پیامدهای بیابان زایی در سکونتگاه های شهری با رهیافت آینده نگاری (مورد پژوهی: شهرهای حوضه آبریز دریاچه ارومیه در استان آذربایجان غربی)
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 11
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_GRFS-4-3_002
تاریخ نمایه سازی: 17 مهر 1405
چکیده مقاله:
امروزه بیابان زایی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های اجتماعی- اقتصادی و محیط زیستی پیشروی بشر، سکونتگاه های شهری را با پیامدهای قابل توجهی روبرو نموده است. این پدیده در کشور ایران هم رو به گسترش بوده و دریاچه ارومیه نیز مجزا از این مسئله نیست. دراین بین، آینده نگاری به عنوان یک ابزار استراتژیک برای پیش بینی و تحلیل روندها و پیامدهای احتمالی در زمینه های مختلف اجتماعی، اقتصادی و محیطی، می تواند ابزار قدرتمندی برای درک و مدیریت پیامدهای این بحران در سکونتگاه های شهری باشد و به ایجاد سیاست ها و برنامه های موثر برای مقابله با آن کمک نماید. به همین منظور، پژوهش حاضر در راستای تبیین پیامدهای بیابان زایی دریاچه ارومیه بر شهرهای حوضه آبریز آن در استان آذربایجان غربی با رویکرد آینده نگاری انجام شده است. در این پژوهش با ماهیت توصیفی- تحلیلی، ابتدا با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی و پرسشگری از ۳۴ نفر از متخصصان، کارشناسان و نخبگان مرتبط با محتوای پژوهش، پیامدهای روند خشک شدن این دریاچه بر شهرهای موردپژوهش شناسایی شده و در ادامه در چارچوب ماتریس اثرات متقابل و در محیط نرم افزار میک مک، تاثیرگذاری و تاثیرپذیری مستقیم و غیرمستقیم هرکدام از این پیامدها سنجیده شده و با توجه به امتیاز تاثیرگذاری و تاثیرپذیری آن ها، مهم ترین و کلیدی ترین آن ها تبیین شدند. نتایج بیانگر آن بود که افزایش رخدادهای طبیعی (همچون گردوغبار، طوفان های نمکی، خشک سالی و زلزله)، کاهش منابع آبی، از بین رفتن اراضی کشاورزی و باغی، کاهش تولیدات کشاورزی، نابسامانی های اجتماعی، فرسایش خاک و کاهش حاصل خیزی آن، تخریب پوشش گیاهی، تضعیف مشاغل مرتبط با کشاورزی، نمایان ساختن عدم همکاری بین نهادی در باب مواجهه با بحران ها، افزایش بیکاری و تشدید جابجایی های جمعیتی از مهم ترین پیامدهای بیابان زایی دریاچه بر شهرهای حوضه آبریز آن در استان آذربایجان غربی به شمار میروند. درنتیجه، یافته ها بر ضرورت اتخاذ راهکارهای میان بخشی، مبتنی بر شواهد و متناسب با بافت محلی تاکید دارند تا تاب آوری شهری و معیشتی جوامع حوضه آبریز دریاچه ارتقا یابد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
پریسا همدانی
گروه شهرسازی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
زهرا سادات سعیده زرآبادی
گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
آرش وحید
گروه شهرسازی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
اسماعیل شیعه
گروه شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :