یک رویکرد تلفیقی با استفاده از SPEI و شاخص های سنجش از دور برای پایش و ارزیابی خشکسالی

هدف: در این پژوهش از شاخص های سنجش از دور و شاخص اقلیمی SPEI در بازه های ۱، ۵ و ۱۰ ساله برای پایش و ارزیابی خشکسالی در استان خوزستان استفاده شد. مواد و روش ها: داده های لندست و داده های اقلیمی ۱۳ ایستگاه هواشناسی برای دوره ۳۰ ساله (۱۳۷۲-۱۴۰۲) استفاده شدند. شاخص های NDVI، LST، MNDWI، NDSI و شاخص SPEI پردازش شدند. Google Earth Engine برای استخراج شاخص های سنجش از دور، R-STUDIO برای محاسبه SPEI و Python برای انجام تحلیل های آماری و ترسیم نمودارها استفاده شدند. نتایج: مناطق شمالی و شرقی استان در بازه ۵ ساله، درجه خشکسالی بیشتری داشتند. NDVI نشان داد که پوشش گیاهی در مناطق مرکزی افزایش و در کوهستان ها کاهش یافته است. MNDWI نوسانات پهنه های آبی و NDSI کاهش پوشش برف را نشان دادند. LST افزایش دمای سطح زمین را نشان داد و SPEI دوره های طولانی خشکسالی را در ایستگاه هایی مانند آبادان و باغملک شناسایی کرد، اما در دزفول/سردشت بهبود وضعیت رطوبتی مشاهده شد. نتیجه گیری: شاخص های سنجش از دور در آشکارسازی تغییرات کوتاه مدت (۱ ساله) و ارائه داده های مکانی کارایی بیشتری داشتند، در حالی که SPEI برای تحلیل الگوهای بلندمدت (۵ و ۱۰ ساله) و شناسایی دوره های خشکسالی بلندمدت مناسب تر بود. همچنین، افزایش LST، کاهش NDSI و نوسانات پهنه های آبی نشان دهنده تاثیرات ترکیبی خشکسالی و گرمایش اقلیمی در خوزستان است. نتایج نشان داد که خشکسالی در مناطق مختلف استان یکنواخت نبوده است. مناطق شمالی و شرقی در بازه ۵ ساله آسیب پذیرتر بوده اند، در حالی که مناطق مرکزی به دلیل نزدیکی به منابع آبی و توسعه اراضی کشاورزی، وضعیت بهتری داشته اند.

کلیدواژه ها:

خشکسالی ، شاخص های سنجش از دور ، SPEI ، سری زمانی ، خوزستان