بازخوانی مقایسه ای چهره دارا در منابع تاریخی و رویکرد حکیم نظامی گنجه ای

دارا یکی از معروف ترین پادشاهان سلسله نیمه تاریخی کیانی به شمار می آید که در روایات ایرانی و منابع تاریخی پس از اسلام، شخصیت و سرگذشت او با داریوش سوم هخامنشی یکسان پنداشته شده است. برخی تشابهات موجود از جمله همنام بودن پدر داریوش سوم با ویشتاسپ یا گشتاسپ کیانی، حامی زردشت و نیز شکست او از اسکندر مقدونی در این یکسان انگاری وآمیختگی تاثیر بسزایی داشت؛ زیرا که روایات ایرانی و منابع تاریخی چنان پنداشته اند که این جنگ در واقع نبرد اسکندر با آخرین پادشاه سلسله کیانی؛ یعنی دارا پسر داراب بوده است. پرسش اصلی در پژوهش حاضر این است که روایت حکیم نظامی از داستان دارا چه اندازه با اخبار و روایات ایرانی و منابع تاریخی مطابقت دارد و چه مقدار دخل و تصرفاتی در اصل داستان از سوی شاعر صورت گرفته است. این پژوهش  با روش توصیفی- تحلیلی، تطبیق و تشریح سرگذشت دارای کیانی و چگونگی اختلاط داستان این پادشاه باستانی و نیمه­تاریخی را با داریوش سوم هخامنشی در روایات ایرانی و دیدگاه حکیم نظامی گنجه ای واکاوی می کند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که نظامی در روایت داستان دارا در اغلب موارد به اخبار و روایات ایرانی پایبند است و در مواردی نیز با بهره گیری از تخیلات شاعرانه و اندیشه ورزی های ادبی، تصرفاتی در داستان پدید می آورد.

کلیدواژه ها:

دارا ، داریوش سوم ، نظامی ، خمسه نظامی ، منابع تاریخی