تحلیل آماری روند مطالعات مهاجرت تحصیلی دانشجویان پرستاری و پزشکی در پایگاه اسکوپوس: تحلیل بیبلیومتریک

مقدمه: مهاجرت تحصیلی دانشجویان پزشکی و پرستاری به یکی از چالش های جدی نظام های سلامت در کشورهای در حال توسعه تبدیل شده است. با وجود رشد قابل توجه پژوهش ها در این حوزه، تاکنون تحلیل کتاب سنجی جامعی که ساختار علمی، روندها و شبکه های مفهومی این حوزه را بررسی کرده باشد، گزارش نشده است. این مطالعه با هدف ترسیم نقشه علمی و تحلیل روند پژوهش های مرتبط با مهاجرت تحصیلی دانشجویان پزشکی و پرستاری در پایگاه اسکوپوس انجام شد. روش  کار: این پژوهش یک مطالعه علم سنجی توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی است. جامعه پژوهش شامل ۱۲۹۱ مقاله نمایه شده در پایگاه اسکوپوس در بازه زمانی ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۵ بود. جستجو با ترکیب کلیدواژه های مرتبط با مهاجرت تحصیلی، دانشجویان پزشکی و پرستاری انجام شد. مقالات توسط دو پژوهشگر مستقل غربالگری شدند. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای Bibliometrix و VOSviewer انجام شد. یافته ها: روند انتشارات از سال ۲۰۰۴ با شیب ملایم آغاز و از سال ۲۰۱۵ به بعد رشد قابل توجهی داشته است. آمریکا (۳۵۸ مقاله)، کانادا (۱۱۲) و سوئد (۴۳) بیشترین تولیدات علمی را داشتند. برترین نویسندگان Jan Sundquist و Kristina Sundquist (هر کدام ۱۶ مقاله) بودند. سه خوشه موضوعی اصلی شامل انگیزه های اقتصادی، سیاست های جذب و چالش های روانی-اجتماعی شناسایی شد. مجله International Journal of Environmental Research and Public Health با ۳۰ مقاله بیشترین تولیدات را داشت. ۱۶۴ مقاله هیچ استنادی دریافت نکرده بودند. نتیجه گیری: حوزه مهاجرت تحصیلی دانشجویان پزشکی و پرستاری در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته، اما همچنان با خلاهای پژوهشی مهمی مانند کمبود مطالعات طولی، سلطه کشورهای مقصد بر تولیدات علمی و غفلت از فناوری های نوین مواجه است. پیشنهاد می شود پژوهش های آینده با پوشش مقالات غیرانگلیسی و طراحی استراتژی جستجوی دقیق تر، تصویر کامل تری از این پدیده جهانی ارائه دهند.

کلیدواژه ها:

Medical Students ، Nursing Students ، Scient Metrics ، Bibliometric Analysis ، Educational Migration ، دانشجویان پزشکی ، دانشجویان پرستاری ، علم سنجی ، تحلیل کتاب سنجی ، مهاجرت تحصیلی