مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی عقلانی هیجانی و آموزش مهارت های اجتماعی بر خودکارآمدی و سبک های مقابله با تنش در دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی

مقدمه: مواجهه دانشجویان سال آخر پرستاری و پیراپزشکی با محیط های بالینی پرتنش و مسئولیت های حرفه ای سنگین، ضرورت ارتقای خودکارآمدی و توانمندی های مقابله ای آنان را مطرح ساخته است. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی عقلانی هیجانی و آموزش مهارت های اجتماعی بر خودکارآمدی و سبک های مقابله با تنش در دانشجویان سال آخر پرستاری و پیراپزشکی انجام شد. روش کار:  طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. از جامعه دانشجویان سال آخر پرستاری و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود و دانشگاه آزاد شاهرود، تعداد ۹۰ دانشجو به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و در سه گروه (رفتاردرمانی عقلانی هیجانی، آموزش مهارت های اجتماعی و کنترل) تخصیص یافتند. گروه های مداخله، ۸ جلسه ۷۰-۹۰ دقیقه ای (هفته ای یک جلسه) دریافت کردند؛ گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل فرم ویژگی های جمعیت شناختی، پرسشنامه خودکارآمدی عمومی (شرر و همکاران، ۱۹۸۲) و پرسشنامه سبک های مقابله با تنش (اندلر و پارکر، ۱۹۹۰) بود. داده ها در دو مرحله جمع آوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تک متغیره (ANCOVA) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. یافته ها: نتایج MANCOVA نشان داد که تفاوت معناداری با اندازه اثر ۶۱۴/۰ بین سه گروه در ترکیب خطی متغیرهای وابسته وجود دارد (۰۰۱/۰>p). نتایج ANCOVA نشان داد که هر دو مداخله نسبت به گروه کنترل با اندازه اثر ۶۴۸/۰ باعث افزایش معنادار خودکارآمدی (۰۰۱/۰>p) و بهبود سبک های مقابله با تنش با اندازه های اثر شامل (مسئله مدار: ۶۰۰/۰، هیجان مدار: ۴۲۵/۰، اجتنابی: ۶۳۱/۰) شدند (۰۰۱/۰>p). نتیجه گیری: رفتاردرمانی عقلانی هیجانی در مقایسه با آموزش مهارت های اجتماعی، روش موثرتری برای افزایش خودکارآمدی و بهبود سبک های مقابله با تنش در دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی است. پیشنهاد می شود از این رویکرد در برنامه های توانمندسازی دانشجویان سال آخر علوم پزشکی به ویژه قبل از ورود به محیط های بالینی پرتنش استفاده شود.

کلیدواژه ها:

Keywords: Rational-Emotive Behavior Therapy ، Social Skills Training ، Self Efficacy ، Stress Coping Styles ، Students ، Nursing ، رفتاردرمانی عقلانی‑هیجانی ، آموزش مهارت های اجتماعی ، خودکارآمدی ، سبک های مقابله با تنش ، دانشجویان ، پرستاری