کاهش نابرابری های سلامت در ایران با تمرکز بر جمعیت های آسیب پذیر: خلاصه سیاستی

زمینه و هدف: نابرابری در سلامت به تفاوت ها و ناهمسانی های قابل پیشگیری در دسترسی به خدمات و پیامدهای سلامت میان افراد و گروه های مختلف اشاره دارد. با توجه به تاکید قوانین و برنامه های بالادستی ایران بر تحقق عدالت در سلامت و توجه به عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، این خلاصه سیاستی به بررسی راه­کارهای کاهش نابرابری های سلامت در ایران می پردازد.  روش ها: این مطالعه با استفاده از روش مرور سریع و با اتکا به شواهد علمی و تجربه متخصصان حوزه عدالت و نابرابری سلامت انجام شد. مطالعات مرتبط با کلیدواژه های عدالت، نابرابری، برابری، سلامت، مراقبت های بهداشتی، تعیین کننده های سلامت و بهره مندی از خدمات سلامت در پایگاه های PubMed، Google Scholar،SID  و Magiran جست وجو و بررسی شدند. یافته ها: نابرابری های سلامت در ایران ماهیتی چندبعدی داشته و ابعاد جغرافیایی، اجتماعی-اقتصادی، جنسیتی و فرهنگی و نیز جمعیت های خاص را دربرمی گیرد. دسترسی ناکافی به خدمات اولیه، توزیع نامتوازن نیروی انسانی و زیرساخت ها، پرداخت مستقیم بالای هزینه های سلامت، پوشش ناکافی بیمه، ضعف سیاست گذاری میان بخشی و کمبود داده های دقیق و تفکیک شده از مهم ترین عوامل موثر بر این نابرابری ها هستند. نتیجه گیری: کاهش نابرابری سلامت نیازمند اقدامات مرحله ای است؛ از تقویت پایش داده ها، یارانه هدفمند، توسعه خدمات اولیه و برنامه های تغذیه و واکسیناسیون در کوتاه مدت، تا بازطراحی بسته های بیمه ای، آموزش نیروی محلی و اجرای برنامه های میان بخشی در حوزه مسکن، آب و فاضلاب در میان مدت، و اصلاح نظام تخصیص بودجه، نهادینه سازی عدالت محوری و اصلاح نظام آموزش و تامین نیروی انسانی در بلندمدت. توجه ویژه دولت و نظام حکمرانی به این اقدامات ضروری است.

کلیدواژه ها:

Health inequalities ، Health equity ، Social determinants of health ، Health policy ، Iran ، Vulnerable populations ، نابرابری های سلامت ، عدالت در سلامت ، عوامل اجتماعی موثر بر سلامت ، سیاست گذاری سلامت ، ایران ، جمعیت های آسیب پذیر