طراحی سیاست های تکمیل زنجیره ارزش متانول در ایران: تحلیل مضمون اسناد بالادستی با رویکرد اقتصاد مقاومتی

صنعت پتروشیمی ایران با وجود ظرفیت بالای تولید متانول، همچنان در الگوی خام فروشی گرفتار است. پژوهش حاضر با هدف طراحی راهکارهای سیاستی برای تکمیل زنجیره ارزش متانول در چارچوب اقتصاد مقاومتی و اسناد بالادستی انجام شده است. با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و انجام ۱۶ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان صنعت نفت و پتروشیمی و بررسی ۲۱ سند بالادستی، مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر استخراج و در قالب شبکه مضامین تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد شکاف اصلی نه در فقدان اسناد بالادستی، بلکه در ضعف انسجام نهادی، نبود سازوکارهای اجرایی منسجم، چالش های تامین مالی، محدودیت های فناوری و نبود نظام انگیزشی هم راستا با توسعه پایین دستی است. بر این اساس، مهم ترین راهکار سیاستی پیشنهادی، «مشروط سازی تخفیف خوراک گاز به توسعه زنجیره پایین دستی» است که در کنار سایر راهکارها در چهار محور حکمرانی و هدایت سرمایه گذاری، اصلاح نظام مشوق ها و تامین مالی، توسعه فناوری و زیرساخت و توسعه بازار و صادرات فرآورده ها تدوین و اولویت بندی شد. نتایج نشان می دهد تحقق عملی اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی، مستلزم عبور از رویکرد صرفا تولیدمحور به رویکردی ارزش افزوده محور و سیاست محور است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد مقاومتی ، اسناد بالادستی ، تحلیل مضمون ، زنجیره ارزش ، سیاست صنعتی ، متانول