تحلیل نقش خوشنویسی در انتقال پیام تصویری قالی میرزا کوچک خان جنگلی (دوره قاجار)

قالی های تصویری ایرانی، افزون بر جنبه ی تزئینی، واجد ابعاد روایی، فرهنگی و سیاسی نیز هستند. یکی از نمونه های برجسته ی این هنر، قالی تصویری میرزا کوچک خان جنگلی است که تصویر قهرمان گونه ای از میرزا را در مرکز خود به نمایش می گذارد و با کتیبه های حاشیه ای همراه است. این کتیبه ها شامل اشعاری به گویش محلی و مضامین حماسی هستند که از نظر سبک و محتوا به منطقه ی کاشان تعلق دارند و بازتابی از گفتمان مقاومت ملی به شمار می آیند. این پژوهش با رویکردی بینامتنی و نشانه شناختی، با هدف بررسی تعامل میان خوشنویسی، اشعار حاشیه ای و تصویر مرکزی در این قالی انجام گرفته و نقش معناساز خط نستعلیق را در شکل دهی به پیام تصویری اثر تحلیل می کند. روش تحقیق بر پایه ی مطالعه ی توصیفی- تحلیلی و تحلیل محتوای اثر است. یافته ها نشان می دهند که خوشنویسی در این اثر نه تنها عنصری تزئینی، بلکه عاملی مفهومی و روایی است که درک مخاطب از تصویر را هدایت کرده و پیام های اجتماعی، سیاسی و ایدئولوژیک اثر را تقویت می کند. از این منظر، قالی میرزا کوچک خان نمونه ای موفق از تلفیق هنر سنتی و گفتمان مقاومت ملی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

Pictorial Carpet ، Mirza Kuchik Khan Jangal ، Calligraphy ، Semiotics ، Narrative Art ، قالی تصویری ، میرزا کوچک خان جنگلی ، خوشنویسی ، نشانه شناسی ، هنر روایی