<span lang="AR-SA">تحلیل تطبیقی مفهوم شهروندی زیستی با تاکید بر قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت

تحولات ژرف در فناوری های زیستی، سیاست گذاری های جمعیتی و نظارت دولت ها بر امر تولیدمثل، پدیدارشدن نوعی از شهروندی را در پی داشته که در آن بدن زیستی فرد، کانون اصلی مداخله حقوقی و حکمرانی قرار می گیرد؛ مفهومی که در ادبیات معاصر از آن با عنوان «شهروندی زیستی» یاد می شود. این مقاله با هدف واکاوی تحلیلی و تطبیقی این مفهوم، تلاش دارد جایگاه آن را در بستر نظام حقوقی ایران، به ویژه در پرتو قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰ بررسی کند. پرسش محوری پژوهش آن است که چگونه قانون مزبور با سازوکارهای حقوقی و نهادهای اجرایی خود، نوع خاصی از شهروندی را بر مبنای ویژگی های زیستی فرد نهادینه می سازد و این نوع از شهروندی چه نسبت هایی با کرامت انسانی و حقوق بنیادین دارد. روش تحقیق مقاله، تحلیلی-توصیفی و تطبیقی است و از منابع میان رشته ای حقوق عمومی و نظریه های انتقادی بهره می گیرد. یافته ها حاکی از آن است که قانون یادشده، با تمرکز بر بدن انسان، سیاست های بارداری و فرزندآوری، نظارت بر درمان ناباروری و کنترل سقط، نوعی زیست سیاست حقوقی را نهادینه می کند که در غیاب اصول کرامت محور و محدودیت های حقوقی موثر، خطر عبور از مرزهای مشروعیت عمومی را به همراه دارد. مقاله در پایان، ضرورت بازتعادل میان منافع جمعیتی و حقوق بنیادین فردی را در قالب اصلاحات تقنینی و نهادی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

شهروندی زیستی ، کرامت انسانی ، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ، سیاست زیستی