اثرات بهبوددهنده عصاره پوست موز در برابر سمیت تولیدمثلی ناشی از مالاتیون در موش های صحرایی ماده

هدف: عدم تعادل اکسیداتیو و اختلالات تولیدمثلی به طور فزاینده ای با مواجهه با مالاتیون، یکی از آفت کش های ارگانوفسفره پرکاربرد، مرتبط شناخته شده اند. هدف این مطالعه بررسی اثرات مواجهه خوراکی نیمه مزمن با مالاتیون بر وضعیت آنتی اکسیدانی، هورمون های تولیدمثلی و ساختار بافت شناسی تخمدان و رحم در موش های ماده بود. همچنین، عصاره پوست موز ابتدا از نظر فعالیت آنتی اکسیدانی و برخی ترکیبات فیتوشیمیایی مورد ارزیابی قرار گرفت و سپس نقش حفاظتی احتمالی آن در برابر تغییرات تولیدمثلی ناشی از مالاتیون بررسی شد.مواد و روش ها: در این مطالعه، ۴۰ سر موش صحرایی ماده بالغ و فاقد سابقه زایمان (۱۲ هفته ای) به صورت تصادفی در هشت گروه (هر گروه ۵ حیوان) تقسیم شدند. حیوانات به مدت ۳۰ روز متوالی به صورت خوراکی با آب مقطر (گروه شاهد)، عصاره پوست موز (۵۲۵ میلی گرم بر کیلوگرم)، مالاتیون در سه دوز ۳۰، ۹۰ و ۱۵۰ میلی گرم بر کیلوگرم، یا ترکیب هر یک از دوزهای مالاتیون همراه با عصاره پوست موز تیمار شدند. عصاره پوست موز با استفاده از حلال استون-آب ۵۰ درصد تهیه و از نظر فعالیت مهار رادیکال آزاد DPPH و برخی ترکیبات فیتوشیمیایی ارزیابی شد. ظرفیت تام آنتی اکسیدانی سرم، استرادیول و پروژسترون اندازه گیری شد و بافت های تخمدان و رحم از نظر بافت شناسی مورد بررسی قرار گرفتند.نتایج: عصاره پوست موز فعالیت مهارکنندگی رادیکال آزاد DPPH را با مقدار IC₅₀ برابر با ۱/۲۵ میکروگرم بر میلی لیتر نشان داد و حاوی مقادیر قابل اندازه گیری تانن کل، ترکیبات فنولی کل، فلاونوئیدهای کل و دوپامین بود. مواجهه با مالاتیون باعث کاهش وابسته به دوز در ظرفیت تام آنتی اکسیدانی سرم، استرادیول و پروژسترون شد. این تغییرات با ضایعات بافت شناسی در تخمدان و رحم همراه بود که شامل آتروفی تخمدان، تخریب استروما، هیالینیزاسیون، ریزش اپی تلیوم، تغییرات غددی و ضخیم شدن استروما می شد. تجویز همزمان عصاره پوست موز موجب بهبود ظرفیت تام آنتی اکسیدانی سرم، بازگشت نسبی سطوح استرادیول و پروژسترون و کاهش شدت تغییرات بافتی در مقایسه با گروه های دریافت کننده مالاتیون شد. این اثر محافظتی در دوزهای پایین و متوسط مالاتیون آشکارتر بود، در حالی که در بالاترین دوز، میزان حفاظت محدودتر مشاهده شد.نتیجه گیری: مواجهه نیمه مزمن با مالاتیون با کاهش وضعیت آنتی اکسیدانی، افت سطح هورمون های تولیدمثلی و آسیب ساختاری در بافت های تخمدان و رحم موش های ماده همراه بود. تجویز همزمان عصاره پوست موز تا حدودی از این تغییرات جلوگیری کرد که احتمالا ناشی از ترکیبات آنتی اکسیدانی و فیتوشیمیایی موجود در آن است. به نظر می رسد اثر حفاظتی عصاره پوست موز به دوز مالاتیون وابسته بوده و در تمامی سطوح مواجهه به طور کامل یکسان نبوده است.

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی بافتی ، استرادیول ، دی استروس ، عصاره پوست موز ، مالاتیون