شیوع و شناسایی مولکولی Cryptosporidium parvum در مرغ عشق های زینتی استان بابل، عراق

هدف: Cryptosporidium parvum یک پروتوزوآی روده ای مهم در سطح جهانی است که از نظر دامپزشکی و بیماری زایی مشترک بین انسان و حیوان اهمیت دارد، اما اطلاعات مربوط به حضور آن در پرندگان خانگی در عراق محدود است. هدف این مطالعه بررسی شیوع Cryptosporidium parvum در مرغ عشق های زینتی (Agapornis spp.) در استان بابل عراق با استفاده از روش های میکروسکوپی متداول و تکنیک های مولکولی بود. همچنین، شناسایی ایزوله های به دست آمده از طریق آنالیز توالی و بررسی فیلوژنتیکی انجام شد.مواد و روش ها: تعداد ۱۰۰ نمونه مدفوع از مرغ عشق های زینتی در مناطق مختلف پرورش در استان بابل، عراق، بین اکتبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ جمع آوری شد. برای شناسایی Cryptosporidium parvum از رنگ آمیزی زیل-نیلسن استفاده شد. تشخیص مولکولی با استفاده از نستد PCR (Nested-PCR) و با هدف تکثیر بخشی از ژن ۱۸S rRNA انجام گرفت. DNA از نمونه های مدفوع استخراج شد و واکنش PCR با حجم نهایی ۵۰ میکرولیتر انجام شد. محصولات PCR بر روی ژل آگارز ۱٪ الکتروفورز شدند. ده نمونه مثبت به عنوان نماینده نمونه ها برای تعیین توالی انتخاب گردید. نرم افزار MEGA۱۱ برای ترسیم درخت فیلوژنتیکی و Clustal W برای هم ترازی توالی ها استفاده شد. مقایسه توالی ها با استفاده از سرور BLAST در NCBI انجام گرفت و داده ها با نرم افزار SPSS تحلیل شدند.نتایج: آنالیز مولکولی، شیوع به طور معنی داری بالاتری (۳۴%) نسبت به روش میکروسکوپی (۲۱%) نشان داد (χ² = ۶.۷۰, p < ۰.۰۵) که بیانگر حساسیت بیشتر روش های مبتنی بر PCR است. تحلیل توالی بخشی از ژن ۱۸S rRNA بیشترین شباهت را با ایزوله های Cryptosporidium parvum ثبت شده در GenBank (بین ۱۵/۹۹% تا ۷۹/۹۹%) نشان داد. بررسی درخت فیلوژنتیکی برای ایزوله های PX۹۰۷۸۳۶ تا PX۹۰۷۸۴۵ نشان داد که همه آن ها به طور نزدیک با سویه های مرجع بین المللی خوشه بندی می شوند و اختلاف ژنتیکی کمی دارند که می تواند نشان دهنده ارتباط اپیدمیولوژیک باشد. از نظر توزیع جغرافیایی، بیشترین شیوع در منطقه الکفل (۴۴%) مشاهده شد، پس از آن الحله (۳۶%)، در حالی که مناطق الهاشمیه و المسیب کمترین میزان (هر کدام ۲۸%۵) را نشان دادند و این تفاوت ها از نظر آماری معنی دار نبودند (p > ۰.۰۵). همچنین تفاوت اندکی بین نرها (۳/۳۵%) و ماده ها (۴/۳۱%) مشاهده شد.نتیجه گیری: مجموعه یافته های این مطالعه حضور بومی Cryptosporidium parvum را در پرندگان خانگی استان بابل تایید می کند و بر اهمیت استفاده هم زمان از روش های مولکولی و فیلوژنتیکی برای افزایش دقت تشخیص و درک بهتر الگوهای انتقال تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تحلیل فیلوژنتیکی ، مرغ عشق ، نستد PCR ، ۱۸S rRNA ، Cryptosporidium parvum