اثرات ترکیبی فیلتراسیون Ganoderma lucidum و بی کربنات سدیم بر رشد و Aspergillus niger تولیدکننده فومونیزین B۲ جداشده از دانه های لوبیا

هدف: آلودگی مواد غذایی به مایکوتوکسین ها یکی از خطرات جدی برای سلامت انسان محسوب می شود. تاکنون بیش از ۴۰۰ نوع مایکوتوکسین در محصولات غذایی و کشاورزی گزارش شده است. هدف این پژوهش بررسی اثرات ترکیبی فیلتراسیون قارچ Ganoderma lucidum و بی کربنات سدیم بر رشد قارچ Aspergillus niger تولیدکننده فومونیزین B۲ بود تا راهبردی تلفیقی برای کنترل قارچ های توکسین زا در حبوبات انبارشده ارائه شود.مواد و روش ها: جدایه های قارچی از دانه های لوبیا جمع آوری شده از فروشگاه ها و بازارهای محلی استان دیوانیه عراق به دست آمدند. شناسایی قارچ ها با استفاده از ویژگی های ریخت شناسی و روش های مولکولی از جمله PCR انجام شد. در ابتدا خصوصیات ماکروسکوپی و میکروسکوپی جدایه ها بررسی گردید. DNA ژنومی از جدایه های Aspergillus niger استخراج شد و برای تایید شناسایی این گونه از کیت Maxime™ PCR PreMix (i-Taq) استفاده شد. اثر بازدارندگی فیلتراسیون Ganoderma lucidum بر رشد شعاعی قارچ توکسین زای A. niger با استفاده از روش غذای مسموم (Poisoned Food Technique) ارزیابی گردید. برای بررسی اثر بی کربنات سدیم، سه غلظت ۱۰، ۲۰ و ۳۰ میلی گرم بر میلی لیتر تهیه و به محیط کشت PDA افزوده شد. همچنین اثر ترکیبی فیلتراسیون G. lucidum و بی کربنات سدیم بر وزن خشک A. niger با افزودن سه غلظت از هر یک به محیط کشت مایع PDB مورد مطالعه قرار گرفت.نتایج: مقادیر فومونیزین B۲ در نمونه های مورد بررسی به ترتیب ۶/۱۱۲ و ۷/۸ قسمت در میلیارد (ppb) گزارش شد. رشد و سمیت A. niger به صورت زیستی توسط فیلتراسیون Ganoderma lucidum مهار گردید. این تیمار باعث کاهش ۸/۶۹ درصدی رشد قارچ در محیط جامد و ۳۴/۵۵ درصدی در محیط مایع شد. تیمار شیمیایی با بی کربنات سدیم نیز موجب کاهش ۴۲/۴۹ درصدی زیست توده خشک قارچ در محیط مایع و ۴/۷۱ درصدی رشد شعاعی در محیط جامد گردید. تیمار ترکیبی هر دو عامل بیشترین مهار را بر A. niger نشان داد و پتانسیل استفاده همزمان از روش های کنترل زیستی و شیمیایی را آشکار ساخت.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که فیلتراسیون Ganoderma lucidum و بی کربنات سدیم، چه به صورت منفرد و چه به صورت ترکیبی، قادر به مهار رشد و کاهش زیست توده Aspergillus niger تولیدکننده فومونیزین B۲ در شرایط آزمایشگاهی هستند. با این حال، میزان تولید فومونیزین B۲ پس از اعمال تیمارها اندازه گیری نشد؛ بنابراین نمی توان ارتباط مستقیمی بین مهار رشد قارچ و کاهش تولید سم را تایید کرد. این یافته ها پتانسیل این ترکیبات را به عنوان عوامل ضدقارچی در شرایط آزمایشگاهی نشان می دهد، اما انجام مطالعات تکمیلی شامل ارزیابی ایمنی، بررسی مکانیسم اثر و آزمون در سامانه های واقعی غذایی ضروری است.

کلیدواژه ها:

بی کربنات سدیم ، فومونیزین B۲ ، کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) ، Aspergillus niger ، Ganoderma lucidum