مطالعه مقایسه ای فعالیت ضدقارچی نانوذرات اکسید روی سنتزشده به روش سبز، عصاره سیر و داروهای ضدقارچی متداول علیه گونه های کریپتوکوکوس جداشده از فضولات کبوتر

هدف: Cryptococcus neoformans و Cryptococcus laurentii قارچ های بیماری زای فرصت طلبی هستند که با بیماری کریپتوکوکوزیس ارتباط دارند و فضولات کبوتر یکی از مهم ترین مخازن محیطی این میکروارگانیسم ها محسوب می شود. افزایش مقاومت قارچی و سمیت ناشی از درمان های ضدقارچی متداول، ضرورت جستجوی عوامل ضدمیکروبی جایگزین را برجسته ساخته است. هدف این مطالعه، ارزیابی و مقایسه فعالیت ضدقارچی نانوذرات اکسید روی سنتزشده به روش سبز، عصاره سیر و داروهای ضدقارچی رایج علیه گونه های Cryptococcus جداشده از فضولات کبوتر بود.مواد و روش ها: در مجموع، ۴۰ نمونه فضولات کبوتر از مناطق مختلف استان دیالی عراق جمع آوری شد. جداسازی قارچ ها با استفاده از محیط کشت سابورو دکستروز آگار حاوی کلرامفنیکل انجام شد و شناسایی آنها از طریق بررسی میکروسکوپی و سامانه VITEK ۲ تایید گردید. حساسیت ضدقارچی با استفاده از روش انتشار در چاهک آگار و آزمون رقت سازی متوالی در محیط مایع ارزیابی شد. زنده مانی سلول های مخمری با استفاده از شناساگر آلامار بلو مبتنی بر رزازورین بررسی گردید. نانوذرات اکسید روی به روش سنتز سبز و با استفاده از عصاره سیر به عنوان عامل احیاکننده و پایدارکننده تولید شدند.نتایج: از میان نمونه های بررسی شده، ۱۳ نمونه (۳۲/۵ درصد) از نظر گونه های Cryptococcus مثبت بودند که از این میان، ۶۱/۵ درصد به عنوان C. neoformans و ۳۸/۴ درصد به عنوان C. laurentii شناسایی شدند. نانوذرات اکسید روی و عصاره سیر هر دو فعالیت ضدقارچی معنی دار و وابسته به غلظت علیه جدایه های مورد مطالعه نشان دادند. نانوذرات اکسید روی اثرات مهاری قابل توجهی ایجاد کردند و در غلظت های مختلف، هاله های عدم رشد و مقادیر متفاوت حداقل غلظت مهارکنندگی مشاهده شد. به طور مشابه، عصاره سیر نیز فعالیت ضدقارچی مطلوبی علیه هر دو گونه نشان داد، اگرچه قدرت اثر آن اندکی کمتر از نانوذرات بود. داروهای ضدقارچی متداول از جمله ایتراکونازول و فلوکونازول نیز اثرات مهاری قابل توجهی داشتند، اما الگوهای حساسیت در میان جدایه های مختلف متفاوت بود.نتیجه گیری: به طور کلی، نتایج این مطالعه نشان داد که نانوذرات اکسید روی سنتزشده به روش سبز دارای پتانسیل ضدقارچی قوی هستند که احتمالا ناشی از اندازه نانومتری، سطح ویژه بالا و توانایی آنها در تخریب ساختارهای سلولی قارچ ها است. عصاره سیر نیز به واسطه ترکیبات فیتوشیمیایی خود، به ویژه آلیسین، فعالیت ضدقارچی قابل توجهی از خود نشان داد. این یافته ها بیانگر آن است که فناوری نانوی سبز و ترکیبات مشتق شده از گیاهان می توانند به عنوان راهبردهای مکمل یا جایگزین امیدوارکننده برای کنترل و درمان عفونت های ناشی از Cryptococcus، به ویژه در شرایط افزایش مقاومت ضدقارچی، مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

عصاره سیر ، فعالیت ضدقارچی ، نانوذرات اکسید روی ، Cryptococcus laurentii ، Cryptococcus neoformans