شناسایی مولکولی و ویژگی یابی فیلوژنتیکی کنه جوانه انجیر Aceria ficus (Acari: Eriophyidae) از عراق با استفاده از توالی های میتوکندریایی ژن COI

هدف: کنه Aceria ficus (Acari: Eriophyidae) یکی از آفات میکروسکوپی بسیار ریز است که از بافت های گیاهی تغذیه می کند و به دلیل اختصاصی بودن میزبان و حساسیت زیاد به شرایط محیطی شناخته می شود. این گروه از کنه ها به دلیل شباهت ریخت شناختی بسیار زیاد میان گونه های نزدیک به هم، از دشوارترین گروه ها برای رده بندی محسوب می شوند؛ به گونه ای که تشخیص سنتی بر پایه ویژگی های مورفولوژیک به تنهایی اغلب قابل اعتماد نیست. هدف این مطالعه، شناسایی مولکولی Aceria ficus جمع آوری شده از باغ های انجیر عراق با استفاده از ژن میتوکندریایی سیتوکروم c اکسیداز زیرواحد I (COI)، مقایسه توالی های به دست آمده با داده های موجود در پایگاه GenBank و بررسی روابط فیلوژنتیکی آن ها بود.مواد و روش ها: در طی فصل های زراعی ۲۰۲۴-۲۰۲۵، از چندین باغ انجیر در بغداد (ابوغریب) و استان بابل (الکفل و السیاحی) نمونه برداری انجام شد و نمونه های کنه جمع آوری گردید. پس از شناسایی دقیق ریخت شناختی نمونه ها به عنوان Aceria ficus، مطالعات ژنتیکی و فیلوژنتیکی با استفاده از نشانگر سیتوکروم c اکسیداز زیرواحد I (COI) انجام شد.نتایج: نتایج تحلیل BLASTn بر روی قطعات تکثیرشده ژن COI با استفاده از آغازگرهای LCO۱۴۹۰/HCO۲۱۹۸ نشان داد که بیشترین میزان همانندی توالی (۸۲ درصد) با گونه Aceria microcis وجود دارد. این میزان نسبتا پایین همانندی، امکان شناسایی قطعی گونه را تنها بر اساس داده های توالی فراهم نمی کند و عمدتا ناشی از نبود توالی های تاییدشده ژن COI مربوط به Aceria ficus در پایگاه GenBank است. ازاین رو، شناسایی گونه بر اساس تلفیق ویژگی های ریخت شناختی و تحلیل فیلوژنتیکی مولکولی انجام شد. در نتیجه، توالی های نوکلئوتیدی به دست آمده در این پژوهش به عنوان نخستین توالی های عمومی ژن COI مربوط به Aceria ficus در پایگاه GenBank با شماره های دسترسی PV۱۲۳۱۶۴ تا PV۱۲۳۱۷۳ ثبت شدند. تحلیل خویشاوندی ژنتیکی با استفاده از نرم افزار MEGA ۱۲ و روش Neighbor-Joining (NJ) نشان داد که تمامی توالی های ناحیه COI مربوط به نمونه های شناسایی شده Aceria ficus در یک خوشه (Clade) واحد و مجزا از سایر گونه ها قرار گرفتند که تعلق همه نمونه ها به یک گونه را تایید می کند.نتیجه گیری: تحلیل فیلوژنتیکی با روش Neighbor-Joining (NJ) در نرم افزار MEGA ۱۲ تمامی نمونه های تعیین توالی شده را در یک شاخه تکاملی (Clade) واحد با پشتیبانی آماری بالا گروه بندی کرد. این شاخه به طور مشخص از توالی های مرجع موجود در تحلیل حاضر متمایز بود و بدین ترتیب، تمایز مولکولی جمعیت های شناسایی شده Aceria ficus را به خوبی تایید کرد.

کلیدواژه ها:

انجیر ، تحلیل فیلوژنتیکی ، تشخیص مولکولی ، ژن COI ، Aceria ficus