<span lang="FA">بررسی مشکلات و آسیب های نوجوانان در خانواده های دارای تعارض های ارتباطی: یک مطالعه پدیدارشناختی

هدف این پژوهش واکاوی مشکلات و آسیب های نوجوانان خانواده های دارای تعارض های ارتباطی بر پایه تجربه زیسته خود نوجوانان بود. مطالعه از نوع کیفی، رویکرد پدیدارشناختی انجام شد؛ جامعه شامل نوجوانان ۱۲–۱۸ ساله ای بود که با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و پس از غربالگری اولیه با پرسش نامه تعارض با والدین و مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام شد. این مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت تا تعداد آنها شامل ۱۰ نفر گردید. سپس داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA پیاده سازی و تحلیل شد. تحلیل روایت ها یک نوع شبکه همبسته از پیامدهای هیجانی، زیستی و رفتاری را نشان داد که هسته آن فقدان پاسخ دهی همدلانه والدین و نادیده انگاشتن نیازهای نوجوان بود؛ مضامین اصلی استخراج شده شامل احساس طرد و نادیده انگاشتن، اضطراب و ترس مزمن، احساس گناه و شرم، واکنش های اجتنابی و سکوت، خشم و پرخاشگری پنهان، اختلالات خواب و تغذیه، افکار خودکشی و بی معنایی، افت تحصیلی و بی انگیزگی، گوشه گیری اجتماعی و تغییرات در روابط دوستانه بود. یافته ها بیانگر آن است که تعارض های ارتباطی در خانواده، صرفا یک تنش رفتاری سطحی نیست، بلکه به شکل گیری یک شبکه همبسته و زنجیره وار از آسیب ها در سطوح هیجانی، زیستی و رفتاری می انجامد که هسته مرکزی آن، «دریافت نکردن پاسخ همدلانه» و «نادیده انگاشته شدن عاطفی» توسط والدین است. تجربه زیسته نوجوان در این بستر، به «رهاشدگی هیجانی» و «تنهایی وجودی» تعبیر می شود که زنجیره ای از طردشدگی، اضطراب مزمن، شرم درونی و خشم فروخورده را فعال می کند. این آشفتگی درونی در عرصه رفتار به سکوت اجتنابی، گوشه گیری از همسالان، اختلال در ریتم های زیستی (خواب و تغذیه) و زوال انگیزه تحصیلی منجر می شود. هشداردهنده ترین مولفه پدیدارشده، حضور پررنگ افکار خودکشی و بی معنایی در کنار این تعارض هاست که نشان دهنده فروپاشی حس تعلق و امنیت روانی در نوجوان می باشد. درمجموع، نتایج نشان می دهد که آسیب های ناشی از تعارض، ماهیتی سیستمی و تعاملی دارد و مداخلات صرفا فردی بدون بازسازی الگوهای ارتباطی و تقویت مهارت همدلی در والدین، نمی تواند این زنجیره آسیب زا را گسسته کند؛ بنابراین، طراحی برنامه های درمانی باید بر اصلاح تعاملات دوتایی والد-نوجوان و بازتعریف مرزهای ارتباطی در بافت خانواده متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

تجارب زیسته نوجوانان ، تعارض های ارتباطی خانوادگی ، مشکلات و آسیب های نوجوانان