بررسی اثر جهش زاهای فیزیکی و شیمیایی برخصوصیات ریخت شناسی و بیوشیمیایی گل مارگریت (Chrysanthemum superbum) در شرایط گلخانه ای

هدف: القای جهش با روش­های شیمیایی و فیزیکی به عنوان یک روش پرکاربرد برای اصلاح خصوصیات مورد نظر و ایجاد واریته های جدید در گیاهان زینتی استفاده شده است. صنعت تولید گل در دنیا صنعتی زنده است که رونق آن نیازمند نوآوری و ورود ارقام جدید است. مارگریت یکی از گل های شاخه بریده و فصلی مهم است و بهبود صفات مورفوفیزیولوژیکی آن همیشه مورد توجه پژوهشگران بوده است. به منظور تعیین اثرات جهش زا­های فیزیکی و شیمیایی در جهت ایجاد تنوع در خصوصیات گل مارگریت از پرتو گاما، اتیل­ متان سولفونات و سدیم ­آزاید استفاده شد و خصوصیات ریخت شناسی و بیوشیمیایی گیاه ارزیابی گردید.مواد و روش ها: این پژوهش به صورت آزمایش گلخانه ای در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته در کرمان انجام شد. تیمارهای مورد بررسی شامل پرتو گاما (۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ گری)، اتیل متان سولفونات (۰/۳، ۰/۷ و ۱ درصد) و سدیم آزاید (۰/۵، ۱ و ۵ میلی مولار) بود که به منظور القای جهش به بذر گل مارگریت اعمال شدند. داده های جمع آوری شده شامل صفات ریخت شناسی و بیوشیمیایی بودند که با استفاده از نرم افزارهای Excel و SPSS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند.نتایج: نتایج نشان داد پرتو گاما بیشترین توانایی را در ایجاد تغییرات در صفات مختلف در گل مارگریت داشت و در برخی دزها از جمله ۳۰۰ گری باعث بهبود شاخص های رشد شد. تیمار سدیم آزاید در برخی صفات موثر بود، هرچند اغلب تغییرات به صورت کاهش در رشد و توسعه گیاه مشاهده شد. تیمار اتیل متان سولفونات نسبت به سایر تیمارها اثرات خفیف تری داشت، اما در دز ۰/۷ درصد تغییرات مشخصی در برخی ویژگی ها به دنبال داشت. بررسی برخی شاخص های بیوشیمیایی شامل رنگدانه ها، فلاونوئیدها و پروتئین ها نیز نشان داد که نوع تیمار و دز مصرفی نقش تعیین کننده ای در جهت تغییر میزان این ترکیبات دارد. به طور کلی نتایج نشان داد که استفاده از عوامل جهش زا می تواند ویژگی های مورفوفیزیولوژیک و بیوشیمیایی مارگریت را تحت تاثیر قرار دهد. با این حال عامل جهش زای پرتو گاما موثرتر از سایر تیمارها بود و می توان از این پرتو و القای تنوع به عنوان راهبردی مناسب جهت افزایش تنوع در گیاه مارگریت استفاده نمود.نتیجه گیری: استفاده از تابش گاما در شرایط آزمایشگاهی می تواند به عنوان ابزاری امید بخش در ایجاد تغییرات ظاهری مورد بهره برداری قرار گیرد و با بررسی نرخ تثبیت تغییرات در نسل های بعدی در حمایت از برنامه های به نژادی برای تولید ارقام جدید گل مارگریت مورد استفاده واقع شود.

کلیدواژه ها:

اتیل متان سولفونات ، پرتو گاما ، جهش ، سدیم آزاید ، مارگریت