ارزیابی تنوع و ساختار ژنتیکی جمعیت های کنار (Ziziphus spina-Christi) خوزستان با استفاده از نشانگرهای SCoT

هدف: گونه کنار (Ziziphus spina-Christi) از مهم ترین گونه های درختی جنگل های صحارا-سندی است و کارکرد مهمی در برنامه های جنگل کاری استان خوزستان دارد. تامین بذر و نهال استاندارد از مهم ترین دغدغه های مدیران منابع طبیعی است. محوطه های بذری به همراه باغ بذر از مهم ترین منابع پایدار تامین بذر و نهال درختان و درختچه های جنگلی به شمار می روند. هدف این پژوهش، ارزیابی تنوع و ساختار ژنتیکی محوطه های بذری کنار در استان خوزستان است.مواد و روش ها: ابتدا نمونه های برگی ۷۵ پایه کنار از ۵ جمعیت، جمع آوری و پس از استخراج DNA، واکنش PCR با استفاده از ۱۰ نشانگر مولکولی SCoT انجام شد. محتوای اطلاعات چندشکلی نشانگرها با استفاده از اکسل محاسبه و پارامترهای تنوع ژنتیکی مانند تعداد آلل، تعداد آلل موثر، شاخص شانون، شاخص هتروزیگوسیتی مورد انتظار و شاخص هتروزیگوسیتی تصحیح شده با استفاده از نرم افزار GenALEx برآورد شد. از نرم افزار NTSYS برای برآورد فواصل ژنتیکی Nei در بین جمعیت ها و از روش UPGMA برای تجزیه وتحلیل خوشه ای استفاده شد. تجزیه واریانس مولکولی و همچنین تجزیه به مولفه های اصلی با نرم افزار GenALEx انجام گرفت.نتایج: بر اساس الکتروفورز ژل آگارز، ۷۸ آلل برای این نشانگرها مشاهده شد که همگی چندشکل بودند. نشانگر SCoT۲۶ با ۱۴ آلل بیشترین و نشانگر SCoT۳۰ با ۴ آلل کمترین تعداد آلل چندشکل را داشتند. میانگین محتوای اطلاعات چندشکلی (PIC) برای آغازگرها ۰/۴۲۹ بود. در این تحقیق SCoT۲۸ با داشتن بیشترین محتوای اطلاعات چندشکلی (۰/۴۶۸) نقش مهمی در تمایز پایه های مختلف کنار داشت و پایین ترین مقدار با ۰/۳۵۷ مربوط به آغازگر SCo۳۰ بود. میانگین پارامترهای تنوع ژنتیکی شامل تعداد آلل، تعداد آلل موثر، شاخص شانون، هتروزیگوسیتی مورد انتظار و هتروزیگوسیتی تصحیح شده به ترتیب ۱/۵۰، ۱/۴۰، ۰/۳۶۶، ۰/۲۴۴ و ۰/۲۵۲ بود. تجزیه واریانس مولکولی نشان داد که ۶۷ درصد واریانس کل در درون جمعیت ها و ۳۳ درصد بین جمعیت ها توزیع شده است که نشان می دهد تنوع ژنتیکی در جمعیت ها بیشتر از بین جمعیت ها بود. براساس الگوریتم UPGMA ترسیم درخت فیلوژنتیک برای پایه های کنار انجام گرفت و پایه های مختلف کنار در ۱۱ گروه مشخص قرار گرفتند.نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان می دهد که جمعیت های کنار در خوزستان از تنوع ژنتیکی متوسط تا نسبتا مناسب برخوردارند. این تنوع ژنتیکی به عنوان سرمایه ارزشمندی برای بقای این گونه در شرایط متغیر محیطی و همچنین برای برنامه های اصلاحی و احیای رویشگاه های تخریب یافته محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

تنوع ژنتیکی ، خوزستان ، کنار ، نشانگر SCoT