<span lang="FA">جایگاه شورا و شوراکراسی در اندیشه اهل سنت (ایرانی)^{<span lang="FA"> <span dir="LTR">}

مساله این پژوهش، فهم جایگاه شورا و شوراکراسی در عقل سیاسی اهل سنت ایرانی است. نسبت و مدخلیت شورا و حکمرانی همواره در کانون مباحث اندیشمندان مسلمان قرار داشته و به تولید تفاسیر و نظریه های متنوع انجامیده است. در یک دسته بندی، نظریه شورا در دوره معاصر ذیل دو قسم نظریه عمومی شورا (شوری الجماعه) و شورای نخبه سالارانه قابل تمیز است. نظریه عمومی شورا (شوراکراسی)، ناظر بر ولایت مندی شورا در برابر سازوکار نخبه سالارانه ذیل فرد یا نهاد حاکم است. شورا به عنوان یک مفهوم برآمده از نص، نزد اهل سنت ایران نیز از اهمیتی وافر برخوردار بوده و مبنای نظر و (عمل) قرار گرفته است. از سوی دیگر، مروری بر تاریخ سیاسی و اجتماعی اهل سنت ایرانی، بیانگر وجود طیفی از آراء و نظریه ها در میان متفکران و جریان ها است که هرکدام بنابر درون مایه و تطبیق با شوراکراسی، قابل دسته بندی هستند. در این پژوهش تلاش شده تاخوانش اهل سنت ایرانی از شورا مورد مداقه قرار گرفته و وجوه تطابق و تمایز آن با مبانی نظری شوراکراسی ارزیابی شود. سوال اصلی پژوهش این است که با پرسمان ماهیت و مدلول های عقل سیاسی اهل سنت ایرانی، چگونه می توان زمینه های نظری شوراکراسی را صورت بندی و نسبت آن را با نظام سازی مشخص نمود؟ با بهره مندی از روش تحلیل کیفی (تحلیل مضمون) از مجرای بررسی منشورات، مکتوبات و تتبعات در دسترس، مشاهده میدانی و مصاحبه عمیق با ۲۵ عالم مذهبی و سیاسی سنی مذهب، قرائت های موجود در فکر سیاسی اهل سنت ایرانی فهم می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که با واکاوی مفهوم شورا در فرهنگ مذهبی و سنت سیاسی اهل سنت ایرانی، نظریه های شورای اولی الامر، شورای مدنی، شورای سلفی و اجتهاد شورایی طرح و عرضه شده که هر کدام از این نظرات، رویکرد حداکثری و حداقلی به مبانی شوراکراسی (نظریه عمومی شورا) دارند.

کلیدواژه ها:

شورا ، اهل سنت ، ایران ، نظریه عمومی شورا ، شورای اولی الامر ، شوری الجماعه ، شوراکراسی