<span lang="FA">مدل سازی مکانی قابلیت عبور جاده های جنگلی با رویکرد طبیعت گردی با بهره گیری از روش تصمیم گیری چندمعیاره در جنگل خیرود نوشهر

مقدمه: افزایش تقاضا برای حضور در فعالیت های گردشگری مبتنی بر مناطق جنگلی، شناخت عوامل موثر بر انتخاب این مقصدها را ضروری ساخته است. شبکه جاده و طراحی متناسب آن برای گردشگری و طبیعت گردی اهمیت بنیادین دارد، زیرا تنها از این طریق است که دسترسی ایمن، راحت و کارآمد به جاذبه های طبیعی و فرهنگی فراهم می شود. این پژوهش با هدف طراحی شبکه جاده های جنگلی و جاده های موجود با رویکرد طبیعت گردی در جنگل خیرود نوشهر انجام شد. مواد و روش ها: در این پژوهش با توجه به معیارهای طراحی مسیر جاده مبتنی بر گردشگری، ابتدا با روش دلفی معیارهای مهم ۱۱ شاخص شیب، فرسایش، زمین شناسی، فاصله از رودخانه، فاصله از چشمه، فاصله از گسل، درصد پوشش درختی، جهت شیب، فاصله از جاده، ارتفاع و فاصله از آبادی انتخاب شد. سپس با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ای (ANP)، به هر یک از معیارهای انتخابی وزن داده شد. در نهایت با استفاده از عملیات همپوشانی فازی در نرم افزار ARC GIS نقشه نواحی مستعد برای ایجاد جاده های جنگلی با دیدگاه طبیعت گردی محاسبه و ترسیم شد.یافته ها: با توجه به نتایج به دست آمده، سه معیار شیب، فرسایش و زمین شناسی بیشترین وزن را در طراحی جاده های جنگلی با دیدگاه طبیعت گردی دارند. شیب زمین نقش تعیین کننده ای در انتخاب مسیر جاده های جنگلی دارد، زیرا بر هزینه های ساخت، پایداری اکولوژیکی و ایمنی زیرساخت تاثیر می گذارد. معیارهای فاصله از رودخانه، چشمه و گسل از اهمیت نسبی متوسط و جهت شیب، فاصله از جاده و ارتفاع از اهمیت کمتری برخوردارند. نتایج همپوشانی فازی لایه ها نشان داد که ۵/۲۶ درصد از منطقه دارای قابلیت عبور زیاد و ۱۴ درصد دارای قابلیت خیلی زیاد برای احداث جاده های اکوتوریستی است، درحالی که ۲/۱۲ درصد از مساحت به دلیل شیب بیشتر از ۶۰ درصد و حساسیت محیط زیستی برای جاده سازی نامناسب تشخیص داده شد.نتیجه گیری: بر اساس نقشه های حساسیت پذیری نتایج نشان داد که معیارهای شیب، فرسایش و زمین شناسی بیشترین تاثیر را در تعیین مسیر بهینه برای طبیعت گردی دارند و معیار فاصله از آبادی از اهمیت چندانی برخوردار نیست و حذف شد. همچنین نتایج نشان داد که قابلیت سامانه اطلاعات جغرافیایی و روش های تصمیم گیری چندمعیاره می تواند راه حلی مناسب برای تعیین نواحی با قابلیت عبور مناسب بر اساس کاربرد جنگل ها با هدف نوآوری برای طبیعت گردی به صورت پایدار مورد توجه باشد.

کلیدواژه ها:

جاده های جنگلی ، جنگل خیرود ، عضویت فازی ، طبیعت گردی