<span lang="FA">تبیین مفهوم استعداد در مدیریت منابع انسانی؛ از ابهام تا شفافیت: یک مرور نظام مند از تعاریف، رویکردها و چالش های موجود

این پژوهش با هدف واکاوی تعریف «استعداد» در حوزه مدیریت منابع انسانی، از راه مرور نظام مند ۲۸۰ مقاله انگلیسی و ارائه گزارشی از مقالات فارسی این حوزه انجام شد. یافته ها نشان می دهد که به رغم اهمیت مدیریت استعداد، هیچ تعریف واحد و مورد اجماعی وجود ندارد و تعاریف موجود چندبعدی، زمینه محور و گاه متناقض هستند. تحلیل محتوا نشان داد استعداد در سه رویکرد اصلی تعریف شده است: ذاتی گرا (۳۰ درصد مقالات)، اکتسابی گرا (۲۰ درصد) و ترکیبی (۵۰ درصد مقالات) که رویکرد آخر به ویژه در مقالات منتشرشده پس از سال ۲۰۲۰ غالب است. از نظر دامنه شمول، تعاریف به دو دسته انحصاری (متمرکز بر ۱۰-۲۰ درصد برتر نیروی کار، در ۶۰ درصد مقالات) و فراگیر (توسعه تمام کارکنان، در ۴۰ درصد مقالات) تقسیم می شوند. نوآوری این پژوهش در شناسایی یک گذار پارادایمی است: تعارضات ظاهری در تعاریف، نه یک ضعف، بلکه نشان دهنده تکامل مفهوم استعداد از یک ویژگی فردی ثابت به یک سرمایه رابطه ای پویا است که در تقاطع سه لایه شکل می گیرد: نیازهای استراتژیک سازمان (سطح راهبردی)، توجیه اقتصادی سرمایه انسانی (سطح ارزشی) و طراحی نظام مدیریت استعداد (سطح عملیاتی). این نگاه یکپارچه توضیح می دهد که چرا ۷۰ درصد تعاریف استعداد در پنج سال اخیر به سمت الگوهای اکوسیستمی و سازمان محور حرکت کرده اند و تاکید دارند که مزیت رقابتی پایدار، کمتر از جذب نخبگان و بیشتر از توانایی سازمان در خلق سیستم های زنده استعدادساز ناشی می شود. این بینش، ضرورت تغییر کانون از جستجوی یک تعریف جهان شمول به سمت طراحی فرآیندهای پویای تعریف سازی درون سازمانی را آشکار می سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت استعداد ، تعریف استعداد ، ماهیت استعداد ، استعداد در بخش دولتی