<span dir="RTL" lang="AR-SA">چه چیزی بنیاد چه چیزی است؟ (مقایسه «نور» سهروردی و «اگوی استعلایی» هوسرل در (متا)متافیزیک معرفت)

]در این مقاله[ نشان می دهم که مفهوم نور نزد سهروردی، هنگامی که در سیاق مباحث پدیدارشناختی-متافیزیکی معاصر قرار می گیرد، با انتقال تقدم از متعلق آگاهی (شیء) به تقدم مناسبات، مدعاهای متافیزیکی پیشروتری را درباره ماهیت واقعیت مطرح می کند. برای دستیابی به این نتیجه، حکمه الاشراق را با شیوه پدیدارشناختی تحلیل می کنم و نشان می دهم که لوگوس آن مشابه منطق کشفی (آپوفانتیک) واقع گرایانه (رئالیستی) موجود در پرسشگری های هوسرل است. هم هوسرل و هم سهروردی به مطلق های معرفت شناختی دست یافته اند؛ یعنی نور در نزد سهروردی و اگوی استعلایی در نزد هوسرل. از نظر هوسرل، در اگو، مناسبات التفاتی از حیث هستی شناختی از متعلق خود جدایی ناپذیرند و هیچ گونه زیرنهاد یا کیفیات دیگری به جز معطوف بودگی و عدم تقارن ندارند. در مقابل، سهروردی نور را زنده (حی) می خواند، آن را خودبنیاد (قائم به ذات) می داند، آن را زیرنهاد (موضوع) خویش می داند و آن را دارای صورتی خود-همان از مناسبات (دارای اضافه اشراقی) با حضوری فراگیر توصیف می کند که هستی شناسی منطقه ای (احکام) خاص خود را دارد. تاکید سهروردی بر اینکه نور، که از منظر پدیدارشناختی صورتی خاص (مختص به خود) از مناسبات است، فی نفسه همان مطلق معرفت شناختی است — برخلاف مطلق خودمتناقض هوسرل که شامل زمان مندی ]درونی[ و متعلق هایی است که «بودن» آن ها به این مطلق تعلق ندارند — به منطق او برتری ای نسبت به «پیچ و خم های» پرسشگری های هوسرل می بخشد. به عنوان مثال ناسازگاری منطق پدیدارشناسی، به میشل هانری دست آویزی برای «تخریب هستی شناختی» علم النفس استعلایی کانت و تقلیل های هوسرل داده است. سهروردی در مقابل تقلیل استعلایی که به غیرواقعی شدن (انتفای) هستی ختم می شود، هستی را به مثابه مناسبات در نظر می گیرد. بنابراین، اگر قرار باشد علمی مبتنی بر پدیدارشناسی را درباره کل هستی بسط دهیم، در دیدگاه هوسرل، این علم اصالت هستی شناختی متعارف را برای متعلق های منفرد در نظر می گیرد؛ در حالی که اگر از سهروردی پیروی کنیم، اصالت هستی شناختی از آن مناسباتی خواهد بود که ماهیتشان نور حی (زنده) است. از آنجا که نور (برخلاف اگوی استعلایی) وابستگی پنهانی به متعلق آگاهی (شیء) ندارد، بنیاد تمامی متعلق ها است و از این رو فوق تمامی تقابل ها قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

سهروردی ، هوسرل ، نور ، اگوی استعلایی ، متافیزیک ، مطلق معرفت شناختی ، تقلیل پدیدارشناختی ، بنیاد ، زیرنهاد