تبیین و بررسی حرکت در ماهیت با تکیه بر مبانی صدرالمتالهین.

یکی از ارکان مهم حکمت متعالیه که نقشی بی بدیل در نظام فلسفی ملاصدرا دارد، حرکت جوهری است. بدون تردید حرکت جوهری تنها با فرض اصالت وجود امکان دارد و ماهیت به خودی خود پذیرای حرکت و نیز تشکیک نیست؛ از این رو حکمای اسلامی تشکیک و به تبع آن حرکت در ماهیت را محال دانسته اند. لیکن به نظر می رسد این مساله، کاملا به تفسیر ما از اصالت وجود و اعتباریت ماهیت وابسته است؛ بدین معنی که اگر اعتباریت ماهیت به معنای «ذهنی بودن و عدم خارجیت» تلقی شود، آنگاه امکان تشکیک و حرکت در ماهیت وجود ندارد اما اگر مقصود از اعتباریت این باشد که «ماهیت تحقق بالذات نداشته و تحقق بالعرض دارد» چنانکه دیدگاه مختار همین است؛ در این صورت هم تشکیک در ماهیت معنی دارد و هم حرکت در ماهیت اثبات پذیر خواهد بود. پژوهش پیش رو در صدد است تا با روش تحلیلی توصیفی و با تکیه بر مبانی صدرالمتالهین به «اثبات حرکت بالعرض در ماهیت» به تبع تفسیر خاص از اعتباریت بپردازد.

کلیدواژه ها:

حرکت ، حرکت در ماهیت ، حرکت جوهری ، تشکیک در ماهیت ، اصالت وجود ، اعتباریت ماهیت