آینده تحولات فضایی بخش مرکزی کلانشهر تهران

بخش مرکزی کلان شهر تهران با وجود برخورداری از موقعیت راهبردی، انباشت تاریخی ارزشمند و نقش بی بدیل به عنوان هویت بخش کالبدی-کارکردی پایتخت، با چالش های عمیقی همچون فرسودگی کالبدی، ناپایداری جمعیت، افت کارکردهای سکونتی و رکود اجتماعی-اقتصادی دست به گریبان است. در چنین شرایطی، ظرفیت های نهفته در رویکرد اقتصاد سیاسی فضا و اکولوژی اجتماعی شهری می تواند محرک بازآفرینی و ساماندهی این محدوده باشد. پژوهش حاضر باهدف شناسایی و اولویت بندی نیروهای پیشران موثر بر تحولات فضایی آینده بخش مرکزی تهران با تاکید بر ظرفیت های نظری و تحلیلی دو رویکرد مذکور انجام شده است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی-توسعه ای و از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است که با رویکردی اکتشافی و سناریو نگاری نسبت به شناسایی عوامل و نیروهای پیشران مبادرت نموده است. شناسایی متغیرها با استفاده از روش کتابخانه ای و تکنیک های پویش محیطی و جمع آوری داده ها با تکنیک دلفی از ۴۰ نفر از متخصصان و خبرگان منتخب انجام شده است. داده ها با تکنیک تحلیل ساختاری در نرم افزار میک مک و سناریو نگاری با نرم افزار سناریو ویزارد تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که در شرایط کنونی، پیشران های موردبررسی در بخش مرکزی تهران وضعیت ناپایداری دارند. از بین عوامل کلیدی موثر، نیروهای پیشران مرکزیت و تمرکز امکانات، جدایی گزینی اجتماعی و ضعف اقتصادی، شیب اجتماعی شمال-جنوب، تحول نیازها، مهاجرت و حاشیه نشینی، سوداگری زمین، مرکزگریزی و خروج قشر متوسط، وجود بازار تاریخی و تراکم کاربری های خاص، افزایش ناامنی و محدودیت های ترافیکی و ساختمانی به ترتیب بیشترین تاثیر را بر تحولات بخش مرکزی تهران داشته اند. آینده تحولات فضایی کلان شهر تهران در پیوند موثر و متقابل با این نیروهای پیشران است.

کلیدواژه ها:

بخش مرکزی ، آینده پژوهی ، تحولات فضایی ، کلانشهر تهران