رهیافتی قرآنی به نفی پلورالیسم دینی با تکیه بر آیه مباهله

آیه ی ۶۱ سوره ی آل عمران معرکه ی آراء مفسران فریقین شده است؛ شهرت به آیه مباهله و اشاره به جریان تاریخی وفد نجران، اثبات نبوت پیامبر(ص) و امامت حضرت امیر(ع)، مهمترین دلیل اهمیت آیه است؛ تبیین لغوی و اصطلاحی مباهله و سازگاری آن با شان نزول متواتر آیه روشنگر نکات زیادی است؛ واکاوی آراء مفسران فریقین نشان می دهد که اجمالا با شکست نسبی سیاق آیه، دو برداشت از آیه مورد توجه مفسران قرار گرفته است؛ نخست دلالت مباهله بر جدایی حق از باطل با تاکید بر اثبات نبوت پیامبر(ص) وحقانیت دعوت ایشان که بیشتر مفسران فریقین در آن اتفاق نظر دارند؛ دوم دلالت آیه بر افضلیت اهل بیت(ع) و خلافت بلافصل حضرت امیر(ع)؛ هر چند در مورد خلافت حضرت امیر(ع) با وجود صراحت آیه و قراین دیگر معنا تمام است؛ اما برخی از علمای اهل سنت با تکلف، منکر وجود حضرت در مباهله و یا عدم دلالت آن بر خلافت بلافصل شده اند؛ اجمالا بررسی های پژوهشگران در همین دو محور خلاصه می گردد؛ اما توجه به سیاق آیات، واکاوی عمیق تر جریان وفد نجران نشان می دهد نزاع موجود در آیه صغروی است؛ هدف این پژوهش این است که با انتقال بحث به نزاع کبروی و رویکرد سلبی یعنی دلالت آیه بر نفی پلورالیسم در حوزه دین نه تنها نتیجه جدیدی حاصل می شود؛ بلکه دو دلالت دیگر، با قوت بیشتری با تکیه بر سیاق و تحلیل ترکیب شرکت کنندگان در مباهله اثبات می شود.

کلیدواژه ها:

Al-Imran ، Mubahila ، Prophet (PBUH) ، Religious Pluralism ، آل عمران ، مباهله ، پیامبر(ص) ، پلورالیسم دینی