نقش دولومیتی شدن در ایجاد و گسترش تخلخل های قالبی و حفره ای در کربنات های پرمین–تریاس یکی از میدان های بخش مرکزی خلیج فارس

اگرچه پژوهش های متعددی به بررسی اثر کلی دیاژنز بر توسعه تخلخل ها پرداخته اند، به ارتباط مستقیم میان شکل و اندازه بلورهای دولومیت و گسترش تخلخل های قالبی و حفره ای کمتر توجه شده است. در این مطالعه، با تمرکز بر سازندهای دالان بالایی و کنگان در بخش مرکزی خلیج فارس، این ارتباط بررسی شد. داده های به کاررفته شامل مقاطع نازک و اندازه گیری های تخلخل و تراوایی از یک چاه می باشد. نتایج نشان می دهد که افزایش محتوای دولومیت در نمونه ها، الگوی تخلخل را به طور چشمگیری تغییر داده است. با افزایش دولومیت، تخلخل حفره ای روندی افزایشی و تخلخل قالبی روندی کاهشی نشان می دهد. بیشترین تخلخل حفره ای در نمونه های تمام دولومیتی و بیشترین تخلخل قالبی در سنگ آهک های کم دولومیت مشاهده شد. این تغییرات بیانگر آن است که دولومیتی شدن، با ایجاد و توسعه منافذ بین بلوری و تبدیل تدریجی آن ها به تخلخل های حفره ای، به طور موثری موجب افزایش کیفیت مخزنی شده است. از دیدگاه بافتی، بلورهای دولومیت صفحه ای نسبت به دولومیت های غیرصفحه ای تخلخل و به ویژه تراوایی بالاتری دارند؛ زیرا مرزهای منظم بلوری و گلوگاه های پیوسته، شبکه جریان سیال را کارآمدتر می سازد. همچنین، دولومیت های دانه شکری در مقایسه با دولومیکرایت ها، با فراهم کردن فضاهای بین بلوری درشت تر و گلوگاه های بازتر، نقش موثرتری در بهبود تراوایی داشته اند. از سوی دیگر، انیدریتی شدن و سیمانی شدن با پرکردن منافذ و گلوگاه ها مهم ترین عوامل تخریب کننده تخلخل هستند. این پژوهش برای نخستین بار نشان می دهد که بررسی ترکیبی ریزرخساره و ویژگی های بلوری دولومیت می تواند مبنایی برای تبیین عوامل کنترل کننده تخلخل های قالبی و حفره ای باشد. یافته های این تحقیق می تواند به عنوان الگویی کاربردی برای تحلیل مخازن کربناته مشابه در دیگر نقاط جهان قابل استفاده باشد.

کلیدواژه ها:

سازندهای دالان بالایی و کنگان ، خلیج فارس ، کیفیت مخزنی ، پرمین-تریاس ، تخلخل های قالبی و حفره ای