بحران قضاوت سیاسی و ناکامی در شکل گیری فهم مشترک در جامعه ایران: بازخوانی از منظر هانا آرنت

این مقاله با اتکا به چارچوب نظری قضاوت سیاسی هانا آرنت و تحلیل داده های چندموجی پیمایش جهانی ارزش ها (۱۹۹۹–۲۰۲۲)، بحران سیاست در ایران را نه صرفا به مثابه ناکامی نهادی یا تعارض ایدئولوژیک، بلکه به عنوان زوال ساختاری ظرفیت داوری میان سوژه ای بررسی می کند. از منظر آرنت، قضاوت سیاسی توانایی داوری تاملی در افق تکثر و جهان مشترک است که مستلزم «گسترش ذهن» و حفظ «درک مشترک» بوده و با اخلاق گرایی مطلق یا عقلانیت ابزاری تقلیل پذیر نیست. یافته های تجربی نشان می دهند که طی دو دهه اخیر، تحمل مخالف و اعتماد اجتماعی در ایران به طور معناداری کاهش یافته و مشروعیت کنش های اعتراضی به نحو فزاینده ای به هویت و هم سویی اخلاقی کنش گران مشروط شده است. تحلیل مسیر حاکی از آن است که این الگوها عمدتا از طریق سازوکار «اخلاقی سازی تفاوت» میانجی گری می شوند؛ فرایندی که در آن اختلافات سیاسی به انحرافات اخلاقی غیرقابل گفت وگو تبدیل می گردند. مقایسه تطبیقی با ترکیه و مصر نشان می دهد که هم زمانی و شدت این روندها در ایران برجسته تر است. مقاله استدلال می کند که بدون احیای ظرفیت قضاوت مشترک و مهار اخلاقی سازی سیاست، اصلاحات نهادی ناپایدار مانده و سیاست در چرخه طرد و بی اعتمادی بازتولید خواهد شد.

کلیدواژه ها:

قضاوت سیاسی ، فهم مشترک ، هانا آرنت ، فرهنگ سیاسی ، جامعه ایران