عوامل موثر بر توسعه کسب وکارهای صنایع دستی بومی مبتنی بر رویکرد اقتصاد خلاق: مطالعه ای در بستر گردشگری فرهنگی (مورد مطالعه: شهرستان سوادکوه)

علیرغم ظرفیت های غنی صنایع دستی بومی در شهرستان سوادکوه، این کسب وکارها با چالش های جدی نظیر کاهش تقاضا، ضعف نوآوری و بازاریابی، و فقدان الگوی بومی توسعه مواجه اند. با وجود تاکید روزافزون بر رویکرد اقتصاد خلاق به عنوان چارچوبی نوین برای پیوند فرهنگ و توسعه اقتصادی، شکاف پژوهشی قابل توجهی در خصوص مدل های یکپارچه توسعه کسب وکارهای صنایع دستی بومی در بستر گردشگری فرهنگی وجود دارد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل موثر بر توسعه این کسب وکارها با رویکرد اقتصاد خلاق در جهت توسعه گردشگری فرهنگی در شهرستان سوادکوه است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با ۱۹ نفر از خبرگان، پژوهشگران و متخصصان حوزه های هنر، صنایع دستی، گردشگری و فرهنگ گردآوری شد. مشارکت کنندگان بر اساس ترکیبی از معیارهای تحصیلات مرتبط، سابقه حرفه ای (حداقل ۳ سال) و تجربه عملی انتخاب شدند. اشباع نظری داده ها پس از مصاحبه پانزدهم حاصل شد. در فرآیند تحلیل، ۳۶ مضمون پایه، ۱۲ مضمون سازمان دهنده و ۶ مضمون فراگیر شامل «نوآوری در محصول و طراحی»، «بازاریابی خلاق و معرفی محصول»، «گردشگری خلاق و تجربه مشارکتی»، «توانمندسازی و توسعه مهارت محلی»، «شبکه سازی و همکاری فرهنگی» و «اقتصاد خلاق و پایداری فرهنگی» شناسایی شد. نوآوری پژوهش در ارائه چارچوبی یکپارچه و بومی از تعامل پویای میان این ابعاد شش گانه است که برخلاف مطالعات پیشین، صرفا به فهرست سازی عوامل بسنده نکرده، بلکه الگویی از هم کنش خلاقانه میان نوآوری، فرهنگ، بازار و جامعه محلی ارائه می دهد. دلالت نظری اصلی این چارچوب، صورت بندی «اقتصاد خلاق بومی» به مثابه الگویی برای هم زمانی ارزش آفرینی اقتصادی و بازتولید فرهنگی در مناطق کمتربرخوردار است.

کلیدواژه ها:

کارآفرینی ، هنرهای بومی ، توسعه اقتصادی ، گردشگری خلاق ، نوآوری