تعدیل «ضمانت اجرای» جایگزین های کیفر حبس: گامی به سوی توسعه سیاست کاهش جمعیت زندان ها

از ویژگی های «قاعده حقوقی» برخورداری آن از ضمانت اجراست و «جایگزین های کیفر حبس» نیز که در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در قالب قواعد حقوقی مقرر شده، از این امر مستثنی نشده، با ضمانت اجراهای خاصی تضمین شده اند. اما مساله مهم، چگونگی تضمین اجرای جایگزین های کیفر حبس، به عنوان موضوع حساس و دقیقی است که بر کارآمدی جایگزین ها اثر مستقیم دارد؛ به این معنا که اگر اجرای جایگزین های کیفر حبس به نحو خردمندانه و مطلوبی تضمین گردد، می تواند کارآمدی آنها را تضمین کند و آن واکنش ها را به سطح سازوکارهای سودمندی برای تحقق سیاست کاهش جمعیت زندان ها ارتقاء دهد؛ اما در غیر این صورت، نه تنها می تواند موجب افت کارآمدی و اثربخشی جایگزین ها گردد، بلکه حتی ممکن است آنها را در سطح موانعی جدی بر سر راه آن سیاست تنزل دهد. این مقاله با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی به بررسی نظام ضمانت اجراهای جایگزین های کیفر حبس در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ پرداخته و به این نتیجه رسیده که این نظام علاوه بر اینکه از فقدان انسجام لازم رنج می برد، به دلیل اینکه در اثر نگاه ارفاقی به جایگزین ها و بر اساس یک رویکرد سخت گیرانه تنظیم شده، به اقتضائات واقع بینی و الزامات کاهش جمعیت زندان ها پایبند نیست. از این رو، تعدیل نظام ضمانت اجراهای جایگزین های کیفر حبس در قانون مجازات اسلامی بر اساس رویکرد میانه و متناسب با سیاست کاهش جمعیت زندان ها، یکی از اقدامات ضروری در جهت کاستن از جمعیت زندانیان کشور است.

کلیدواژه ها:

کاهش جمعیت زندان ها ، جایگزین ها ، حبس ، ضمانت اجرا ، کیفر