شناسایی گونه های سوسری و تحلیل شکاف های آگاهی و عملکرد کارکنان در مراکز تهیه و عرضه مواد غذایی در شهر بجنورد، استان خراسان شمالی

مقدمه و هدف: تعیین ترکیب گونه ای و الگوی آلودگی همراه با ارزیابی سطح آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان مراکز غذایی، برای طراحی راهبردهای موثر کنترل آفات ضروری است. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی گونه های سوسری و ارزیابی وضعیت آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان مراکز تهیه و عرضه مواد غذایی در شهر بجنورد انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر از نوع مقطعی (توصیفی تحلیلی) بود. شناسایی گونه ها و تعیین میزان آلودگی با روش نمونه گیری خوشه ای در ۲۱۱ نقطه شهری انجام شد. ارزیابی آگاهی، نگرش و عملکرد از طریق پرسش نامه محقق ساخته و نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم در ۵۲ شرکت کننده صورت گرفت. داده ها با استفاده از شاخص های توصیفی، آزمون تی مستقل، همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی و آزمون کای دو در نرم افزار SPSS نسخه ۲۱ و با سطح معنی داری ۰/۰۵ تحلیل شدند. یافته ها:  از مجموع ۲۱۱ مکان، ۵۲ مکان (۲۴/۵ درصد) به سوسری آلوده بودند که بیشترین آلودگی در مراکز تولید مواد غذایی (۵۳/۸ درصد) بود. گونه غالب Blattella germanica با فراوانی ۹۶/۵ درصد و گونه Periplaneta americana با ۳/۵ درصد کمترین فراوانی را داشتند. سطح آگاهی در حد متوسط به بالا و نگرش مطلوب گزارش شد، اما عملکرد در کنترل آفات ضعیف بود. اثر نگرش (β=۰/۲۶۸, P=۰/۱۴۵) و آگاهی(β=۰/۲۱۸, P=۰/۲۳۳) بر عملکرد از نظر آماری معنی دار نبود. نتیجه گیری: شیوع نسبتا بالای آلودگی به سوسری، به ویژه غلبه گونه آلمانی، ضرورت تقویت مداخلات کنترل آفات در مراکز مواد غذایی را نشان می دهد. شکاف میان آگاهی و نگرش قابل قبول کارکنان با عملکرد ناکافی آنان، بیانگر نیاز به آموزش های عملی هدفمند، بهبود بهداشت محیط و تامین ابزارهای تخصصی کنترل آفات برای دستیابی به مدیریت پایدار است.

کلیدواژه ها:

Cockroaches ، Health knowledge ، Attitudes ، Practice ، Food services ، Pest control ، سوسری ها ، آگاهی ، نگرش و عملکرد بهداشتی ، خدمات غذایی ، کنترل آفات