کشف ابعاد فرهنگ بانکداری سالم در نظام بانکی ایران: یک مطالعه کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون

هدف: پژوهش حاضر با هدف کشف و شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های فرهنگ بانکداری سالم در نظام بانکی ایران و ارائه یک مدل مفهومی کیفی انجام شده است.روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۰ نفر از خبرگان شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه ها در حوزه مدیریت فرهنگی و بانکی، مدیران ارشد بانک های دولتی و خصوصی و کارشناسان نظارت بانکی گردآوری گردید. مشارکت کنندگان به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده ها در شش مرحله (آشنایی با داده ها، تولید کدهای اولیه، جستجوی مضامین، بازبینی مضامین، تعریف و نام گذاری مضامین و تهیه گزارش) انجام گرفت.یافته ها: در نتیجه تحلیل داده ها، ۳۳۳ کد اولیه، ۱۰ مضمون پایه (شامل اخلاق مداری، شفافیت و پاسخگویی، نظارت و کنترل، عدالت سازمانی، آموزش و توسعه اخلاقی، مسئولیت پذیری اجتماعی، مدیریت اخلاق محور، فرهنگ سازمانی متعهد، مشتری محوری و قانون مداری) و ۵ مضمون سازمان دهنده (اخلاق حرفه ای، فرهنگ سازمانی، معنویت سازمانی، رهبری، و حکمرانی و نظارت بانکی) استخراج گردید. در نهایت، مضمون فراگیر «مدل جامع فرهنگ بانکداری سالم در نظام بانکی ایران» تبیین شد.نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد که فرهنگ بانکداری سالم پدیده ای چندبعدی و متاثر از تعامل همزمان عوامل اخلاقی، مدیریتی، سازمانی، معنوی و نظارتی است. مدل ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی نظری و کاربردی برای سیاست گذاران، مدیران بانکی و نهادهای نظارتی در جهت طراحی راهبردهای ارتقای سلامت و کارآمدی نظام بانکی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ بانکداری سالم ، تحلیل مضمون ، نظام بانکی ایران ، اخلاق حرفه ای ، حکمرانی بانکی