آینده پژوهی ایدئولوژی اسلامی–انقلابی ایران و دگرگونی کارکرد آن در بازتعریف قدرت نرم در غرب آسیا

هدف: ایدئولوژی اسلامی–انقلابی جمهوری اسلامی ایران طی دهه های گذشته یکی از محوری ترین ابزارهای شکل دهی به قدرت نرم کشور در غرب آسیا به شمار می رفته است. با این حال، تحولات اخیر از جمله کاهش نفوذ محور مقاومت در سوریه، لبنان و یمن، کاهش حمایت کشورهای عربی، افزایش تهدیدات نظامی رژیم صهیونیستی و شکاف نسلی در داخل، چشم انداز این ایدئولوژی را با ابهام روبرو ساخته است. این پژوهش با رویکردی کیفی و آینده پژوهانه تلاش دارد آینده های محتمل این ایدئولوژی و کارکرد آن در سیاست خارجی و فرهنگی ایران را بررسی کند.روش شناسی: پژوهش با استفاده از تحلیل محتوای نظام مند بر مبنای مجموعه ای از منابع علمی، گزارش های تحلیلی و اسناد بالادستی و سیاست های اعلامی انجام شده است. برای تحلیل روابط بین پیشران ها از تکنیک اثرات متقابل و برای ترسیم آینده ها از الگوی سناریونویسی شل بهره گرفته شده است.یافته ها: شناسایی شش پیشران کلیدی شامل ایدئولوژی اسلامی–انقلابی، دیپلماسی فرهنگی، محور مقاومت، افکار عمومی داخلی، وضعیت ژئوپلیتیکی و تحولات نسلی انجام شد. بر این اساس، چهار سناریو طراحی گردید: «تداوم الهام بخشی»، «تحول در کارکرد»، «افول تدریجی» و «انزوای کامل».نتیجه گیری: تحلیل مقایسه ای سناریوها نشان می دهد که «تحول در کارکرد» مطلوب ترین گزینه برای حفظ کارکرد نرم ایدئولوژی است، هرچند داده های میدانی حاکی از احتمال بالاتر تحقق سناریوی «انزوای کامل» در آینده نزدیک اند.

کلیدواژه ها:

ایدئولوژی ، قدرت نرم ، آینده پژوهی ، انقلاب اسلامی ، غرب آسیا