الگوی یکپارچه الزامات سیاستگذاری برای ارتقای روابط بین المللی دریایی: رهیافتی نوین در حکمرانی دریایی

هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین ابعاد و مولفه های مدل الزامات اجرای خط مشی های توسعه روابط بین الملل دریایی در چارچوب حکمرانی دریایی جمهوری اسلامی ایران است.روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد تحلیل مضمون انجام شده و تلاش کرده است از دل تجربه زیسته خبرگان و نخبگان حوزه دریا و روابط بین الملل، الگویی جامع برای سیاستگذاری دریایی استخراج کند. مشارکت کنندگان پژوهش شامل استادان دانشگاه، متخصصان مطالعات دریایی، پژوهشگران سیاستگذاری، و فرماندهان و مدیران عالی رتبه ارتش و نیروی دریایی راهبردی بوده اند که با روش نمونه گیری هدفمند و با رعایت حداکثر تنوع انتخاب شدند. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و فرایند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری با ۱۷ نفر از آن ها ادامه یافت. داده ها پس از پیاده سازی کامل، با بهره گیری از تحلیل مضمون و مطابق با مراحل شش گانه براون و کلارک تحلیل و کدگذاری شدند.یافته ها: در پاسخ به سوال نخست نشان داد که ابعاد مدل الزامات اجرای خط مشی های توسعه روابط بین الملل دریایی عبارت اند از: الزامات نهادی و حکمرانی، الزامات حقوقی و روابط بین الملل، الزامات اقتصادی و تجاری دریامحور، الزامات زیربنایی و فناوری، الزامات امنیتی و دفاعی، الزامات محیط زیستی و پایداری، الزامات منابع انسانی، آموزش و پژوهش، الزامات دیپلماسی و برند ملی، و الزامات مدیریت ریسک، نظارت و سنجش اثربخشی. این ابعاد نشان می دهد که توسعه روابط بین الملل دریایی یک موضوع چندسطحی، میان بخشی و مبتنی بر هم پیوندی حوزه های نهادی، امنیتی، اقتصادی و محیط زیستی است که نیازمند نگرشی جامع و نظام مند است. در پاسخ به سوال دوم، پژوهش پنج مولفه بنیادین را به عنوان عناصر شکل دهنده مدل الزامات سیاستگذاری دریایی شناسایی کرد: معنا بخشی نهادی به خط مشی دریایی، یادگیری و یاددهی خط مشی، هم پیوندی سرزمینی و جهانی، حکمت عملی در مدیریت دریایی، و پویایی فرهنگی اجتماعی در سواحل.نتیجه گیری: پژوهش حاضر با تلفیق الزامات ساختاری و نهادی با مولفه های رفتاری، فرهنگی و دانشی، الگویی یکپارچه برای سیاستگذاری در حوزه توسعه روابط بین الملل دریایی ارائه می دهد؛ الگویی که می تواند به عنوان نقشه راهی برای ارتقای حکمرانی دریایی و افزایش ظرفیت تعاملات منطقه ای و جهانی کشور مورد استفاده سیاستگذاران و مدیران حوزه دریا قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی دریایی ، سیاستگذاری دریایی ، روابط بین المللی دریایی ، توسعه دریامحور ، الزامات نهادی و راهبردی