کاربرد آنتروپی شانون در کمی سازی ناهمگنی زمین شناسی، تخلخل و تراوایی: مطالعه موردی سازند کنگان در بخش مرکزی خلیج فارس

هدف این پژوهش به کارگیری آنتروپی شانون برای تحلیل و مقایسه ناهمگنی رخساره ای و پتروفیزیکی دو واحد K۱ و K۲ از سازند کنگان است. ابتدا رخساره ها بر اساس مطالعات پتروگرافی در ۱۲ گروه طبقه بندی شدند و آنتروپی رخساره ها بر اساس فراوانی نسبی هر گروه محاسبه گردید. سپس آنتروپی شانون تخلخل و تراوایی مغزه در رخساره ها به صورت مستقل محاسبه شد. نتایج نشان می دهد که آنتروپی شانون قادر است تفاوت های ساختاری دو واحد را به صورت کمی بیان کند. مقدار آنتروپی رخساره ها در دو واحد مشابه است، اما الگوی توزیع رخساره ها متفاوت است. آنتروپی تخلخل در K۲ برابر ۱.۵۸ و در K۱ برابر ۱.۱۲ است که بیانگر توزیع گسترده تر تخلخل در K۲ است. همچنین آنتروپی تراوایی در K۲ مقدار ۱.۹۵ و در K۱ مقدار ۱.۶۰ را نشان می دهد و حاکی از تنوع بیشتر کلاس های تراوایی در K۲ است. افزایش آنتروپی تخلخل و تراوایی در واحد K۲ با ویژگی های دیاژنتیکی این واحد نیز سازگار است. در این واحد، حضور انحلال بین دانه ای و درون دانه ای موجب ایجاد یا گسترش فضاهای ثانویه شده و باعث توزیع مقادیر تخلخل و تراوایی در چندین کلاس مختلف شده است. در مقابل، شدت بیشتر دولومیتی شدن ریزبلور، سیمانی شدن و به ویژه انیدریتی شدن در K۱ سبب پرشدگی یا تنگ شدگی منافذ و تمرکز داده ها در کلاس های کم تراوا و کم تخلخل شده است. بنابراین، فرایندهای دیاژنتیکی کاهش دهنده تخلخل در K۱، آنتروپی پایین تر و فرایندهای افزایش دهنده یا حفظ کننده فضای خالی در K۲، آنتروپی بالاتر را سبب شده اند. بر اساس این نتایج، آنتروپی شانون رویکردی مناسب، ساده و قابل اعتماد برای ارزیابی ناهمگنی مخازن کربناته است و می تواند مکمل ارزشمندی در کنار روش های کلاسیک پتروفیزیکی و رسوب شناسی برای تحلیل واحدهای مخزنی و مدل سازی رفتار مخزن باشد.

کلیدواژه ها:

آنتروپی شانون ، ناهمگنی مخزن ، سازند کنگان ، خلیج فارس ، پتروفیزیک ، دیاژنز