ارتقاء عملکرد مغزی شطرنج بازان از طریق تعدیل توان امواج بتا و گاما متعاقب دوازده هفته از تمرینات با شرایط تنگی زمان

هدف: تنگی زمان بازی شطرنج به ویژه در مراحل پایانی بازی با ایجاد اختلال  در عملکرد مغز وحتی در بالاترین سطوح رقابت موجب عدم دستیابی به موفقیت می شود. لذا هدف از مطالعه حاضر، بررسی تاثیر ۱۲ هفته تمرینات شطرنج در شرایط تنگی زمان بر توان امواج بتا و گاما در شطرنج بازان است. روش پژوهش: در یک طرح تحقیق نیمه تجربی و یک سویه کور از میان شطرنج بازان شهر تبریز ۲۶ نفر (سن: ۱±۱۸ سال؛ درجه بین المللی: ۷/۶۱±۶/۱۷۴۴؛ سابقه فعالیت: ۲/۲±۱/۳ سال) ورزشکار داوطلب انتخاب و با استفاده از روش تصادفی ساده، و بر اساس ریتینگ در دو گروه ۱۳ نفره همگن تمرینات شطرنج در شرایط تنگی زمان (۵ جلسه در هفته و هر جلسه به مدت چهار ساعت) و گروه کنترل (تمرینات عادی شطرنج) جایگزین شدند. پیش از شروع طرح تحقیق، در انتهای هفته ششم و دوازدهم پروتکل تمرینی، شاخص های الکتروانسفالوگرافی برای تعیین توان مطلق امواج بتا و گاما تمام آزمودنی ها حین بازی در شرایط تنگی زمان اندازه گیری شد. تغییرات شاخص های مورد مطالعه طی مراحل مختلف اندازه گیری با آزمون های تحلیل واریانس ۳×۲ ، آزمون تعقیبی بونفرونی و تی مستقل با استفاده از نرم افزار  SPSS۲۲ در سطح معنی داری ۰۵/۰>P بررسی شد. یافته ها: پس از شش هفته تمرین در هر دو ناحیه مرکزی (C۳، C۴ و CZ) و فرونتال (F۴ و FZ) افزایش معنی داری در موج گاما (۰۱/۰=P) و بتا (۰۲/۰=P) نسبت به مرحله پیش آزمون روی داد ولی تفاوت معنی داری بین دو گروه وجود نداشت (۷/۰=P)، در حالی که پس از ۱۲ هفته در نواحی مرکزی (C۳، C۴ و CZ) و فرونتال (F۳، F۴ و FZ) افزایش معنی داری نسبت به هر دو مرحله قبلی روی داد (۰۰۱/۰=P) که تفاوت بین گروهی در نواحی مرکزی (C۳، C۴ و CZ) و فرونتال (F۳ و FZ) مشاهده شد (۰۰۱/۰=P). به علاوه، در ناحیه F۳ افزایش موج بتا به طور معنی داری بیشتر از ناحیه F۴ بود (۰۴/۰=P). نتیجه گیری: دوازده هفته تمرینات شطرنج با تنگی زمان احتمالا از طریق افزایش فعالیت امواج بتا و گاما در نواحی فرونتال به ویژه (F۳) می تواند به طور بالقوه باعث ارتقاء عملکرد مغزی شطرنج بازان شود.

کلیدواژه ها:

شطرنج ، تنگی زمان ، الکتروانسفالوگرافی ، موج بتا ، موج گاما