تدوین چارچوب مفهومی معماری داده محور در عصر هوش مصنوعی با رویکرد پایداری زیست محیطی

تحولات سریع فناوری های دیجیتال و گسترش هوش مصنوعی، موجب شکل گیری رویکردهای نوینی در معماری و مدیریت محیط های شهری شده است. در این میان، معماری داده محور به عنوان یکی از مهم ترین پارادایم های نوظهور، ظرفیت بالایی در بهینه سازی مصرف منابع، ارتقای بهره وری انرژی و افزایش تاب آوری زیست محیطی دارد. هدف پژوهش حاضر، تدوین چارچوب مفهومی معماری داده محور در عصر هوش مصنوعی با رویکرد پایداری زیست محیطی است. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی بوده و با استفاده از مرور نظام مند ادبیات و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده های پژوهش از طریق بررسی منابع علمی معتبر داخلی و بین المللی در حوزه های معماری هوشمند، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، دوقلوهای دیجیتال و پایداری زیست محیطی گردآوری شد. تحلیل داده ها بر اساس رویکرد براون و کلارک انجام گرفت و در فرایند کدگذاری، بیش از ۱۵۰ کد اولیه استخراج و در قالب مضامین سازمان دهی شد. یافته های پژوهش نشان داد که معماری داده محور در عصر هوش مصنوعی بر چهار مضمون اصلی شامل «زیرساخت داده محور و هوشمندسازی معماری»، «تحلیل هوشمند و تصمیم گیری تطبیقی»، «پایداری و تاب آوری زیست محیطی» و «حکمرانی، تعامل و بستر اجرایی» استوار است. نتایج همچنین نشان داد که عملکرد این رویکرد بر پایه چرخه ای پویا شامل جمع آوری داده های واقعی زمان، تحلیل هوشمند، تصمیم گیری تطبیقی و یادگیری مستمر شکل می گیرد. چارچوب مفهومی ارائه شده بیانگر آن است که تلفیق فناوری های داده محور و هوش مصنوعی با اصول پایداری می تواند زمینه ساز توسعه ساختمان ها و شهرهای هوشمند، پایدار و تاب آور شود. این پژوهش ضمن توسعه ادبیات نظری معماری داده محور، می تواند مبنایی برای سیاست گذاری و طراحی محیط های شهری هوشمند در آینده باشد.

کلیدواژه ها:

معماری داده محور ، پایداری ، تحلیل مضمون ، دوقلوی دیجیتال ، اینترنت اشیا ، معماری هوشمند