بررسی سکوت مربی نسبت به معاصی متربی در تزاحم های تربیتی از منظر فقه تربیت

هدف: این پژوهش با هدف بررسی حکم فقهی سکوت مربی در برابر برخی معاصی متربی در شرایط تزاحم تربیتی انجام شده است؛ به ویژه هنگامی که متربی به چند گناه مبتلا بوده و ظرفیت پذیرش هم زمان نهی از همه آنها را ندارد و سکوت مربی ممکن است از سوی متربی به منزله اذن در معصیت تلقی شود. روش پژوهش: مقاله با روش تحلیلی‑اجتهادی و تحلیل محتوای کیفی از نوع اسنادی، ابتدا به مفهوم شناسی واژگان کلیدی پرداخته، سپس ادله مخالف (حرمت اذن در معصیت، ترک نهی از منکر، بدعت، دلالت بر گناه و اعانه بر اثم) و ادله موافق (اصل تدریج در تربیت و روایات مربوط به سیره تدریجی تشریع احکام) را بررسی و اعتبارسنجی کرده است. یافته ها: بررسی ادله نشان داد که در فرض اطمینان مربی به عدم تاثیر نهی هم زمان یا ترس از بازگشت متربی به معاصی بیشتر، وجوب نهی از منکر و ارشاد جاهل ساقط می شود. همچنین عناوینی مانند بدعت، دلالت بر معصیت و اعانه بر اثم بر سکوت مربی صدق نمی کند. در بخش ادله موافق، روایات مربوط به تدریج در تحریم خمر، اصل رعایت تدریج برای همراهی متربی با دین و جلوگیری از هلاکت معنوی او را تایید می کند و نشان می دهد که ملاک همراهی با دین بر ملاک انجام برخی اعمال خاص تقدم دارد. نتیجه گیری: در شرایط تزاحم تربیتی، سکوت موقت مربی نسبت به برخی معاصی و تمرکز بر نهی از منکری خاص، نه تنها حرام نیست، بلکه در راستای حکمت تربیتی اسلام و مصلحت حفظ ارتباط متربی با دین و پیشگیری از هلاکت معنوی اوست. این ترخیص، اذن شرعی نیست، بلکه اذن تربیتی موقتی برای تسهیل فرایند اصلاح تدریجی است و با رعایت حدود شرعی، می تواند راهکاری کارآمد در مواجهه با چالش های میدانی تربیت دینی باشد.

کلیدواژه ها:

اذن در معصیت ، تزاحم تربیتی ، نهی از منکر ، فقه تربیت ، اعانه بر اثم