<span dir="RTL" lang="FA">تاثیر مدل خودمدیریتی مبتنی بر الگوی A <span dir="RTL" lang="FA">۵<span lang="FA"> <span dir="RTL" lang="FA">بر کنترل قند خون سه ماهه (HbA۱c) <span dir="RTL" lang="FA">نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ سال مبتلا به دیابت مراجعه کننده به کلینیک های دیابت بیمارستان های آموزشی شهر مشهد<span dir="RTL" lang="FA">

مقدمه: دیابت نوع ۱، یکی از بیماری های مزمن دوران نوجوانی است که کنترل آن نیازمند مشارکت فعال بیمار و توسعه ی مهارت های خودمدیریتی است. نوجوانی به دلیل تغییرات فیزیولوژیک، روانی و اجتماعی، دوره ای چالش برانگیز برای کنترل مطلوب قند خون محسوب می شود. تقویت رفتارهای خودمراقبتی و حمایت ساختاریافته می تواند در کاهش عوارض و بهبود پیامدهای سلامت موثر باشد. مدلA ۵ با تاکید بر ارزیابی فردی، آموزش، تعیین اهداف مشترک، حمایت عملی و پیگیری مستمر، رویکردی توانمندساز در مدیریت بیماری است. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر مدل خودمدیریتی مبتنی بر الگوی ۵A بر کنترل سه ماهه قند خون (HbA۱c) نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ سال مبتلا به دیابت نوع ۱ انجام شد. روش ها: این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سه ماهه بود که در سال ۱۴۰۴ در کلینیک های دیابت بیمارستان های آموزشی شهر مشهد انجام شد. تعداد ۳۰ نوجوان واجد شرایط به روش تصادفی ساده در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. گروه مداخله طی شش جلسه هفتگی ۴۵ دقیقه ای، آموزش خودمدیریتی مبتنی بر مدل ۵A دریافت کردند و گروه کنترل مراقبت های معمول کلینیک را دریافت نمود. سطح HbA۱c قبل از مداخله، پس از مداخله و سه ماه بعد اندازه گیری شد. داده ها با آزمون های آماری مناسب و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد، میانگین HbA۱c در گروه مداخله از ۸/۳۵درصد در پیش آزمون به ۶/۹۱درصد پس از مداخله کاهش یافت و این کاهش در پیگیری سه ماهه نیز حفظ شد (۰/۰۰۱ > P) در گروه کنترل، میانگین HbA۱c از ۸/۲۸ درصد در پیش آزمون به ۸/۱۸ درصد در پس آزمون و ۲۲/۸ درصد در پیگیری سه ماهه تغییر یافت که از نظر آماری معنی دار نبود (۰/۳۴ = P). همچنین مقایسه بین دو گروه نشان دهنده اختلاف معنی دار HbA۱c در مرحله پس آزمون و پیگیری سه ماهه بود (۰/۰۰۱>P). نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد اجرای مدل خودمدیریتی مبتنی بر الگوی A۵ می تواند موجب بهبود کنترل گلیسمی نوجوانان مبتلا به دیابت نوع ۱ شود. این مدل با افزایش مشارکت بیمار، تقویت مهارت های خودمراقبتی، تعیین اهداف فردمحور و حمایت مستمر، زمینه ی ارتقای مدیریت بیماری و کاهش HbA۱c را فراهم می کند. استفاده از این رویکرد در برنامه های مراقبت پرستاری می تواند به عنوان راهبردی موثر برای توانمندسازی نوجوانان مبتلا به دیابت مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خودمدیریتی ، مدل A۵ ، هموگلوبین گلیکوزیله ، نوجوانان ، دیابت نوع ۱