فراتحلیل اثر کم خاک ورزی و بی خاک ورزی بر عملکرد ذرت در ایران

اثر روش­های مختلف خاک­ورزی بر عملکرد ذرت در مطالعات متعددی بررسی شده است. بیشتر مطالعات انجام شده فقط یک محدوده کوچک ( آزمایش­های مزرعه­ای در یک منطقه) را پوشش می­دهند که بعضا دارای نتایج ضد و نقیض می­باشند. هدف از این تحقیق، فراتحلیل اثر خاک­ورزی حفاظتی (کم­خاک­ورزی و بی­خاک­ورزی) بر عملکرد ذرت (دانه­ای و علوفه­ای) با استفاده از مطالعات انجام شده در ایران  است. بدین­منظور مقاله­ها، گزارش­های پژوهشی و پایان­نامه­های دانشجویی در فاصله زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۴ با استفاده از واژه­های کلیدی مرتبط با خاک­ورزی در محصول ذرت مرور شد. پس از کنترل کیفی، ۱۷ مطالعه برای مقایسه کم­خا­ک­ورزی با خاک­ورزی رایج و ۱۴ مطالعه برای مقایسه روش بی­خاک­ورزی با خاک­ورزی رایج با استفاده از مدل تصادفی وارد فرایند فراتحلیل شدند. بر اساس نتایج به­دست آمده، با توجه به مقدار اندازه اثر کل (۵۷/۰+=SMD) و فاصله اطمینان ۹۵ درصد (۹۲/۰ ، ۲۱/۰)  در روش کم­خاک­ورزی می­توان نتیجه گرفت که روش کم­خاک­ورزی در مقایسه با روش خاک­ورزی رایج باعث افزایش معنی­دار عملکرد ذرت شده است. کم­خاک­ورزی نسبت به خاک­ورزی رایج عملکرد ذرت دانه­ای و علوفه­ای را به ترتیب ۴۱/۶ و ۸۰/۴ درصد افزایش داد. همچنین با توجه به مقدار اندازه اثر کل (۸۸/۰- =SMD) و فاصله اطمینان ۹۵ درصد (۱۲/۰- ، ۶۵/۱-)  در روش بی­خاک­ورزی می­توان نتیجه گرفت که روش بی­خاک­ورزی در مقایسه با روش خاک­ورزی رایج باعث کاهش معنی­دار عملکرد ذرت شده است. بی­خاک­ورزی نسبت به خاک­ورزی رایج عملکرد ذرت دانه­ای و عملکرد ذرت علوفه­ای را به ترتیب ۵۵/۸ و ۵۱/۵ درصد کاهش داد.  استفاده از روش کم­خاک­ورزی و بی­خاک­ورزی در زراعت ذرت نیاز به تحقیقات بیشتر و درازمدت دارد.

کلیدواژه ها:

خاک ورزی حفاظتی ، کشت مستقیم ، گاوآهن برگرداندار ، گاوآهن قلمی